تجارت الکترونیک یکی از سریع ترین و موفق ترین بخش های تجارت مدرن است. بازار فروش آنلاین بدون هیچ نشانه ای از کند شدن، رشد چشمگیری را در چند سال اخیر تجربه کرده است. جالب است بدانید که پیش بینی می شود فروش آنلاین جهانی به رقم نجومی ۶.۵ تریلیون دلار برسد.
برای اینکه درک بهتری از چرایی جذابیت فروشگاه های آنلاین برای خرده فروشان و خریداران داشته باشید، در این مقاله مزایا و معایب آن را بررسی می کنیم. علاوه بر این، به متداول ترین سوالات درباره مزایای تجارت الکترونیک پاسخ خواهیم داد.
مزایای کسب وکارهای تجارت الکترونیک
قبل از اینکه به سراغ چالش ها برویم، ابتدا مزایا را بررسی می کنیم و می بینیم که چرا اخیراً این روش نسبت به راه اندازی یک مغازه فیزیکی (سنتی) گزینه جذاب تری شده است.
۱. هزینه های راه اندازی پایین
در مقایسه با سایر انواع کسب وکارها، تجارت الکترونیک به سرمایه اولیه کمتری نیاز دارد. برای شروع، شما فقط باید یک پلتفرم فروشگاهی انتخاب کنید و یک هاست و دامنه بخرید. در نهایت، کل هزینه پیاده سازی این موارد بسیار کمتر از هزینه باز کردن یک فروشگاه فیزیکی (رهن، اجاره، دکوراسیون و…) است. اگر تازه کار هستید، می توانید با هاست های ارزان قیمت شروع کنید و با رشد کسب وکارتان آن را ارتقا دهید.
از آنجا که یک فروشگاه سنتی برای فعالیت نیاز به مکان فیزیکی، تجهیزات فروشگاهی، استخدام کارمندان متعدد و انبارداری دارد، راه اندازی سایت تمامی این هزینه ها را حذف یا کم می کند.
علاوه بر این، داشتن فروشگاه اینترنتی امکان برندسازی کم هزینه را فراهم می کند. شما می توانید لوگوی خود را طراحی کرده و بدون صرف هزینه برای تابلوی سردر مغازه، برند خود را به بازار معرفی کنید.
نکته: اگر دانش فنی کافی برای راه اندازی اصولی سایت را ندارید، تیم حرفه ای «دانش وب» با بیش از ۱۰ سال تجربه می تواند با هزینه ای معقول، زیرساخت کسب وکار آنلاین شما را به شکلی حرفه ای بنا کند تا از همان ابتدا در مسیر درست گام بردارید.
همچنین مدل های کسب وکاری مانند دراپ شیپینگ (Dropshipping) می توانند هزینه ها را حتی بیشتر کاهش دهند. در این روش، شما بدون تولید یا انبار کردن کالا، محصولات را می فروشید؛ این یک ایده عالی برای کسانی است که سرمایه محدودی دارند. فروش کالاهای دیجیتال (مانند دوره های آموزشی یا فایل) نیز هزینه اولیه بسیار پایینی دارد زیرا نیازی به بسته بندی و شارژ مجدد انبار نیست.
دراپ شیپینگ چیست؟
۲. دسترسی گسترده به بازار
یکی از بزرگترین مزایای مدیریت فروشگاه آنلاین، پتانسیل جذب مشتری بدون مرزهای جغرافیایی است. وقتی کسب وکارتان آنلاین است، هر کسی در سراسر ایران (و حتی جهان) می تواند مشتری شما باشد.
در مقابل، صاحبان مغازه های فیزیکی معمولاً به مشتریانی محدود می شوند که در محله یا شهر آن ها زندگی یا کار می کنند.
۳. باز بودن ۲۴ ساعته در ۷ روز هفته
از آنجا که فروشگاه های آنلاین همیشه باز هستند، مشتریان می توانند هر زمان که بخواهند خرید کنند، بدون اینکه نیاز باشد مسافتی را طی کنند. آن ها تنها با استفاده از موبایل خود می توانند توضیحات محصول و عکس های باکیفیت را ببینند و خرید کنند.
با این مزیت، شما نیازی به پرداخت هزینه اضافه کاری برای باز نگه داشتن فروشگاه ندارید. یک وب سایت با آپ تایم (پایداری) بالا و سیستم پردازش سفارش خودکار، به شما امکان می دهد حتی زمانی که خواب هستید، درآمد کسب کنید.
۴. اتوماسیون (خودکارسازی)
زمانی که فعالیت های فروشگاه آنلاین خود مثل مدیریت موجودی را خودکار می کنید، خطاهای ورود اطلاعات به حداقل می رسد.
سیستم های خودکار می توانند پرداخت ها را مدیریت کنند، ایمیل های تبلیغاتی بفرستند و حتی با استفاده از چت بات ها پشتیبانی اولیه را انجام دهند. این کار ریسک ارسال اشتباه محصول یا فاکتور را از بین می برد. اتوماسیون نه تنها خطای انسانی را حذف می کند، بلکه در زمان و پول شما نیز صرفه جویی می کند.
۵. هدف گیری مجدد مشتری (Retargeting)
ممکن است خریدارانی وارد سایت شما شوند، اکانت بسازند، محصولی به سبد خرید اضافه کنند اما خرید را نهایی نکنند. اینجاست که ریتارگتینگ به کمک می آید تا دوباره به این افراد دسترسی پیدا کنید.
یک مثال از این استراتژی، نمایش تبلیغات محصولاتی است که کاربر قبلاً در سایت شما دیده اما نخریده است. این یک استراتژی بازاریابی آنلاین موثر است که در فروشگاه های فیزیکی غیرممکن است (چون وقتی مشتری از مغازه بیرون می رود، راهی برای تماس با او ندارید).
۶. مقیاس پذیری آسان تر
با رشد کسب وکار و افزایش ترافیک، در فروشگاه آنلاین تنها کاری که باید بکنید ارتقای پلن هاستینگ و امکانات سایت است.
اما در فروشگاه فیزیکی، برای پاسخگویی به تعداد بیشتر مشتریان باید فضای مغازه را بزرگتر کنید یا شعبه جدید بزنید که هزینه های سنگینی دارد.
هدف گیری مجدد مشتری
۷. تجربه خرید شخصی سازی شده
مدل تجارت الکترونیک به شما امکان می دهد تجربه هر بازدیدکننده را شخصی سازی کنید.
می توانید بر اساس موقعیت مکانی کاربر یا سابقه خریدهای قبلی اش، پیشنهاداتی به او بدهید (مشابه کاری که آمازون یا دیجی کالا انجام می دهند). همچنین می توانید به مشتریان وفادار کدهای تخفیف اختصاصی بدهید یا پیام های خوش آمدگویی سفارشی ارسال کنید.
۸. مزاحمت کمتر برای مشتریان
برخلاف فروشگاه های فیزیکی که گاهی فروشندگان با سوالات پی در پی باعث معذب شدن مشتری می شوند، در وب سایت، بازدیدکننده می تواند با آرامش و به صورت خصوصی محصولات را بررسی کند. اگر نیاز به کمک داشته باشند، می توانند از طریق چت آنلاین یا تیکت با پشتیبانی تماس بگیرند.
۹. ابزارهای تجزیه و تحلیل (Analytics)
یکی دیگر از مزایا، امکان ادغام ابزارهایی مانند Google Analytics است. این ابزارها اطلاعات حیاتی درباره مشتریان (سن، شهر، رفتار خرید) به شما می دهند تا استراتژی بازاریابی خود را بهبود دهید. همچنین ابزارهایی مانند نقشه حرارتی (Heatmap) نشان می دهند کاربران کجای سایت شما کلیک می کنند.
۱۰. پردازش هم زمان چندین سفارش
فروشگاه های فیزیکی در زمان های شلوغی با صف های طولانی مواجه می شوند که ممکن است باعث انصراف مشتری شود. اما در فروشگاه آنلاین، حجم بالای بازدیدکنندگان تاثیری بر سرعت ثبت سفارش دیگران ندارد و صدها نفر می توانند هم زمان خرید کنند.
۱۱. تشویق راحت تر به خریدهای هیجانی
تجارت الکترونیک به شما اجازه می دهد استراتژی هایی برای خریدهای آنی (Impulse Buying) اجرا کنید. مثلاً قرار دادن بنرهای جذاب با دکمه “خرید آنی” یا استفاده از تکنیک FOMO (ترس از دست دادن) با نمایش تایمر معکوس برای تخفیف های ویژه، مشتری را ترغیب به خرید سریع می کند.
۱۲. فرآیند خرید سریع
مشتریان می توانند با استفاده از نوار جستجو، فوراً کالای مورد نظر خود را پیدا کنند و رنگ یا سایز آن را تغییر دهند. این برخلاف فروشگاه های فیزیکی است که مشتری باید تمام قفسه ها را بگردد یا از فروشنده سوال بپرسد.
۱۳. کاهش هزینه های استخدام و آموزش
در فروشگاه آنلاین نیازی به استخدام صندوق دار، نگهبان یا فروشنده حضوری ندارید. می توانید بودجه منابع انسانی را صرف تبلیغات کنید. البته همچنان ممکن است به متخصصانی برای مدیریت سایت یا پشتیبانی نیاز داشته باشید که در صورت همکاری با تیم های حرفه ای مثل دانش وب، بسیاری از این دغدغه های فنی نیز برطرف می شود.
خریدهای آنی
معایب کسب وکارهای تجارت الکترونیک
با وجود تمام مزایا، فروش آنلاین محدودیت هایی هم دارد که باید در نظر بگیرید:
۱. قطعی سایت یعنی از دست دادن مشتری
اگر سایت شما به دلیل مشکلات سرور از دسترس خارج شود (Downtime)، هیچ تراکنشی انجام نمی شود و درآمدتان قطع می شود. همچنین این موضوع به اعتبار شما لطمه می زند. به همین دلیل انتخاب یک شرکت هاستینگ معتبر و تیمی که پشتیبانی فنی قوی ارائه دهد (مانند هاستیران و نت افراز و لیمو هاست – البته کیفیت خدمات ممکن است به مرور زمان متفاوت شود) حیاتی است.
طبق تجربه شخصی من در پشتیبانی هاستیران به صورت مناسب خدمات ارائه می دهد.
۲. مشتریان نمی توانند کالا را امتحان کنند
مشتری نمی تواند جنس پارچه را لمس کند یا لباس را پرو کند. برای حل این مشکل، فروشگاه های آنلاین سیاست “ضمانت بازگشت کالا” را اجرا می کنند، هرچند مرجوع کردن کالا برای مشتری و فروشنده دردسر دارد. فناوری های جدید مثل واقعیت افزوده (AR) تا حدودی در حال حل این مشکل هستند.
۳. انتظار برای پاسخگویی سریع
مشتریان آنلاین کم حوصله هستند و انتظار دارند سوالاتشان درباره پرداخت یا ارسال فوراً پاسخ داده شود. اگر دیر جواب بدهید، به سراغ رقیب می روند. استفاده از چت بات ها کمک کننده است اما جایگزین کامل تعامل انسانی نمی شود.
۴. الزام به ثبت نام ممکن است مشتری را فراری دهد
بسیاری از کاربران دوست ندارند برای یک خرید ساده، حساب کاربری بسازند یا اطلاعات شخصی و شماره موبایل خود را وارد کنند. مسائل امنیتی و ترس از افشای اطلاعات بانکی نیز مطرح است. استفاده از درگاه های پرداخت امن و داشتن نماد اعتماد الکترونیک (اینماد) و گواهی SSL (قفل سبز کنار آدرس سایت) برای جلب اعتماد ضروری است.
۵. رقابت بسیار بالا
راه اندازی آسان سایت باعث شده رقبا زیاد شوند. مشتریان به راحتی می توانند قیمت ها را در سایت هایی مثل “ترب” مقایسه کنند. برای موفقیت باید یک مزیت رقابتی خاص (USP) داشته باشید و روی برندینگ کار کنید. در بعضی از حوزه ها بهترین کانال فروش سئو میباشد ولی زمانبر هست اما بسیار پربازده طبق بعضی آمارهای جهانی نسبت 1 به 11 در سرمایه گذاری دارد.
۶. چالش های حمل ونقل و ارسال (Shipping)
حتی اگر خرید با چند کلیک انجام شود، مشتری باید منتظر رسیدن کالا بماند. هزینه های پستی بالا یا تاخیر در تحویل (توسط پست یا تیپاکس) می تواند مشتری را ناراضی کند. همچنین احتمال آسیب دیدن کالا در مسیر وجود دارد.
تجربه شخصی: در بسته بندی کالا بسیار باید دقت کنید متاسفانه طبق تجریه شخصی که در زمینه ارسال کالا داشتیم اصلا بسته ها را با دقت جابه جا نمی کنند و امکان آسیب دیدن کالای ارسالی وجود دارد سعی کنید بسته را با ملزوماتی که دارید پر کنید تا کمترین آسیب به بسته برسد.
۷. فقدان تعامل انسانی
در فروش کالاهای لوکس یا تخصصی، مشتریان هنوز ترجیح می دهند با یک کارشناس به صورت حضوری صحبت کنند و از مشاوره او بهره مند شوند، چیزی که در فضای آنلاین کمتر حس می شود.
شیپینگ
نتیجه گیری
تجارت الکترونیک ظرفیتهای درآمدزایی گستردهای را ارائه میدهد؛ چرا که راهاندازی یک فروشگاه آنلاین نه تنها به نیروی انسانی کمتری نیاز دارد، بلکه پلتفرمهای نوین، ورود به این عرصه را بیش از پیش تسهیل کردهاند.
چنانچه قصد ورود به بازار فروش آنلاین را دارید، ضروری است که تمامی مزایا و چالشهای مذکور را بهدقت ارزیابی کنید. به خاطر داشته باشید که موفقیت در این مسیر، در گروِ ارائه یک تجربه کاربری متمایز و انتخاب زیرساختهای فنی صحیح است.
فراتر از انتخاب میان روش سنتی یا آنلاین، اتخاذ یک رویکرد ترکیبی (Omnichannel) هوشمندانهترین استراتژی محسوب میشود. امروزه، داشتن یک وبسایت برای هر فروشگاه فیزیکی یک ضرورت است؛ زیرا حضور موثر در فضای دیجیتال، ضمن جلب اعتماد مشتریان، منجر به افزایش مراجعات حضوری از سوی کاربرانی میشود که از طریق جستجوی اینترنتی با موقعیت و خدمات شما آشنا شدهاند. علاوه بر این، سرمایهگذاری بر روی سئو و بهینهسازی وبسایت، با افزایش ورودیهای آنلاین، تأثیری مستقیم و تصاعدی بر رشد تعداد مشتریان حضوری خواهد داشت.
اگر تمایل دارید از همان گام نخست، با استراتژی دقیق و بدون صرف هزینه برای آزمون و خطا وارد این بازار شوید، بهرهگیری از تخصص مشاوران مجرب امری حیاتی است. تیم «دانش وب» با بیش از ۱۰ سال سابقه در طراحی و توسعه فروشگاههای اینترنتی، آمادگی دارد تا در تمامی مراحل—از طراحی اولیه تا پشتیبانی فنی—همراه شما باشد تا با آسودگی خاطر، تنها بر توسعه کسبوکار و افزایش فروش خود تمرکز نمایید.
سوالات متداول
-
راه اندازی فروشگاه اینترنتی چه مزایایی برای صاحبان کسب وکارهای کوچک دارد؟
تجارت الکترونیک به کسب وکارهای کوچک کمک می کند تا با حداقل سرمایه، هم به بازارهای محلی و هم به بازارهای جهانی دسترسی پیدا کنند. با داشتن یک فروشگاه آنلاین، می توانید راحت تر مشتریان، تأمین کنندگان یا شرکای تجاری بیشتری پیدا کنید. همچنین می توانید کسب وکار خود را تنها با چند کلیک و از هر موقعیت مکانی راه اندازی کنید.
-
مزایای خرید آنلاین برای مشتریان چیست؟
در اصل، «انعطاف پذیری» و «صرفه جویی در زمان» دو مورد از بزرگترین مزایای خرید اینترنتی هستند. تجارت الکترونیک به خریداران این امکان را می دهد که محصولات و خدمات را با خیالی آسوده و در هر ساعت از شبانه روز (۲۴/۷) خریداری کنند. علاوه بر این، مشتریان می توانند بدون خارج شدن از منزل و در کمال راحتی، سفارش خود را ثبت کرده یا محصولات فروشگاه های مختلف را بررسی کنند.
-
آیا فعالیت در اینستاگرام می تواند جایگزین کامل وب سایت فروشگاهی شود؟
خیر، اینستاگرام ابزاری برای بازاریابی است، نه بستری امن برای فروش پایدار. اگرچه فروش در اینستاگرام رایگان و راحت است، اما شما مالک صفحه خود نیستید و با خطر فیلترینگ، هک شدن پیج یا تغییر الگوریتم ها، تمام مشتریان خود را یک شبه از دست می دهید. وب سایت مانند «خانه ملکی» شماست که دیتابیس مشتریان و کنترل کامل آن در اختیار خودتان است؛ بهترین استراتژی، استفاده از اینستاگرام برای هدایت مشتری به وب سایت است.
-
چقدر طول می کشد تا سایت فروشگاهی من در صفحه اول گوگل (SEO) دیده شود؟
این پروسه بستگی به میزان رقابت در حوزه کاری شما دارد، اما سئو یک فرآیند زمان بر است. به طور معمول برای یک دامنه جدید، بین ۳ تا ۶ ماه فعالیت مداوم (تولید محتوا، لینک سازی و بهینه سازی فنی) زمان لازم است تا نتایج اولیه را مشاهده کنید. برخلاف تبلیغات کلیکی که آنی است، سئو سرمایه گذاری بلندمدت است که در نهایت هزینه های بازاریابی شما را به شدت کاهش می دهد.
-
آیا برای شروع فروش اینترنتی حتماً باید اپلیکیشن موبایل داشته باشم؟
لزوماً خیر. طراحی و نگهداری اپلیکیشن موبایل هزینه بالایی دارد و چالش هایی مانند انتشار در مارکت ها (مثل کافه بازار یا سیب اپ) را به همراه دارد. امروزه وب سایت ها به صورت «واکنش گرا» (Responsive) طراحی می شوند که در موبایل عملکردی شبیه به اپلیکیشن دارند. شما می توانید کار را با یک وب سایت نسخه PWA (وب اپلیکیشن پیش رونده) شروع کنید و پس از رسیدن به فروش بالا و داشتن مشتریان وفادار، به سراغ ساخت اپلیکیشن اختصاصی بروید.
-
وضعیت مالیات برای فروشگاه های اینترنتی در ایران چگونه است؟
طبق قوانین جدید، تمامی درگاه های پرداخت اینترنتی (چه مستقیم بانکی و چه واسط هایی مثل زرین پال) به پرونده مالیاتی متصل هستند. بنابراین، هر تراکنشی که در سایت شما انجام شود، رصد می شود. داشتن سایت فروشگاهی به معنای معافیت مالیاتی نیست و شما باید پس از راه اندازی سایت، در سامانه مودیان مالیاتی ثبت نام کرده و کد مالیاتی دریافت کنید تا درگاه پرداخت شما فعال بماند.
-
چگونه امنیت سایت فروشگاهی را در برابر هک شدن و سرقت اطلاعات مشتریان تامین کنیم؟
امنیت یک پروسه چندلایه است. اولین قدم استفاده از هاستینگ معتبر و نصب گواهی SSL است. در قدم بعدی، اگر از وردپرس استفاده می کنید، به روز نگه داشتن هسته وردپرس و پلاگین ها، استفاده از افزونه های امنیتی قوی (مثل Wordfence یا iThemes Security)، انتخاب رمز عبورهای پیچیده و محدود کردن تعداد دفعات تلاش برای ورود (Login Attempts) ضروری است. همچنین تهیه نسخه پشتیبان (Backup) روزانه یا هفتگی، نجات بخش ترین اقدام در صورت بروز مشکل است.