تحلیل ایمپرشن هوش مصنوعی در سرچ کنسول

گزارش جدید هوش مصنوعی گوگل نشان می دهد محتوای شما در کجا ظاهر می شود، اما ایمپرشن ها (Impressions) نمی توانند توضیح دهند که چرا از آن استفاده شده یا اینکه آیا این دیده شدن اصلاً برای کاربران اهمیتی داشته است یا خیر.

گوگل سرانجام میزان دیده شدن در هوش مصنوعی مولد (Generative AI) را از سایر داده های سرچ کنسول (Search Console) جدا کرد.

در ۳ ژوئن ۲۰۲۶، گوگل گزارش های عملکرد اختصاصی هوش مصنوعی مولد را برای بخش های Search (جستجو) و Discover (دیسکاور) معرفی کرد. این اتفاق دقیقاً در روز تولد من افتاد؛ در ابتدا فکر کردم هدیه هوشمندانه ای است، تا اینکه متوجه شدم این هدیه فقط شامل ایمپرشن است و هیچ کلیکی در کار نیست!

گزارش جستجو (Search report) اکنون ایمپرشن های حاصل از «نمای کلی هوش مصنوعی» (AI Overviews) و «حالت هوش مصنوعی» (AI Mode) را به همراه آدرس های اینترنتی (URL) که ظاهر شده اند و همچنین تفکیک بر اساس کشور، دستگاه و تاریخ نشان می دهد. گوگل در ابتدا این گزارش ها را برای گروهی از صاحبان وب سایت ها فعال کرده تا ضمن آزمایش، بازخوردهای لازم را جمع آوری کند.

این اتفاق یک خلاء مهم در گزارش دهی را پر می کند. تا پیش از این، صاحبان وب سایت ها و متخصصان سئو (از جمله خود ما در تیم سئو دانش وب) نمی توانستند تفکیک کنند که دقیقاً کدام صفحات منحصراً در تجربیات جستجوی مولد گوگل نمایش داده می شوند.

این گزارش جدید این تفکیک را به ما می دهد، اما هنوز تصویر کاملی از عملکرد جستجوی هوش مصنوعی ارائه نمی کند.

در حال حاضر، این اساساً یک «گزارش ایمپرشن» است. این گزارش به ما می گوید که لینک های محتوای ما جایی در ویژگی های مولد گوگل ظاهر شده اند. این اطلاعات مفیدی است، اما به این معنا نیست که بدانیم گوگل با این محتوا چه کرده است، آیا کسی به منبع توجه کرده است، یا اینکه آیا این نمایش اصلاً دستاوردی جز تکان دادن یک نمودار داشته است یا خیر.

در واقع، گوگل به ما یک لنز تشخیصی جدید داده است، نه یک تابلوی امتیازات جدید.

گزارش هوش مصنوعی مولد شامل چه مواردی است؟

گزارش Search در حال حاضر شامل ایمپرشن های AI Overviews و AI Mode است. ویژگی های آزمایشی Search Labs (آزمایشگاه جستجو) از این بخش حذف شده اند، در حالی که ویژگی های مولد در بخش Discover در یک گزارش جداگانه پوشش داده می شوند.

صاحبان وب سایت می توانند داده ها را بر اساس موارد زیر بخش بندی کنند:

• صفحه (Page)
• کشور (Country)
• دستگاه (Device)
• تاریخ (Date)

این گزارش در حال حاضر شامل موارد زیر نمی شود:

• کلمات کلیدی یا کوئری ها (Queries)
• کلیک ها (Clicks)
• نرخ کلیک (Click-through rate یا CTR)
• میانگین جایگاه (Average position)
• محل قرارگیری استناد یا منبع (Citation placement)
• پاراگراف یا متنی که برای پشتیبانی از پاسخ استفاده شده است
• داده های مربوط به تبدیل (Conversion) یا درآمد

تصویری مفهومی که در آن، دست وب مستر روی دکمه قرمز رنگی به نام “OPT-OUT AI SEARCH” قرار گرفته است و با فشردن آن، کابل انتقال داده های ایمپرشن هوش مصنوعی (رشته نور بنفش) قطع می شود و نماد قطع جریان ترافیک است.

حذف از نتایج هوش مصنوعی گوگل؛ تصمیمی پرریسک برای ترافیک سایت

ممکن است برخی از این موارد بعداً اضافه شوند. گوگل می گوید همچنان در حال همکاری با صاحبان وب سایت هاست تا مشخص کند چه معیارهای اضافه تری می تواند مفید باشد.

گوگل همچنین در حال آزمایش یک کنترل مجزا در سرچ کنسول است که به صاحبان سایت اجازه می دهد محتوای خود را از AI Overviews، AI Mode و ویژگی های هوش مصنوعی مولد در Discover حذف کنند یا در آن ها قرار دهند. مستثنی کردن یک سایت، مانع از نمایش لینک ها و محتوای آن در این ویژگی ها می شود، بدون اینکه سایت از نتایج جستجوی سنتی حذف شود. البته تنظیمات پیش فرض روی حالت «مشمول بودن» (Inclusion) است.

این تنها اهرم واقعی است که گوگل در کنار این گزارش دهی جدید ارائه می دهد. با این حال، صاحبان سایت قبل از استفاده از آن باید بدانند که انصراف (Opting out) به معنای از دست دادن هم ایمپرشن های هوش مصنوعی و هم هرگونه ترافیکی است که این ویژگی ها ممکن است ارسال کنند. این گزارش می تواند قبل از اینکه کسی با عجله به سراغ دکمه خاموش کردن برود، به ایجاد یک درک پایه کمک کند.

فعلاً این گزارش به یک سوال نسبتاً محدود اما مفید پاسخ می دهد:

کدام بخش های وب سایت من در ویژگی های جستجوی مولد گوگل ظاهر می شوند و هر چند وقت یک بار؟

چه چیزی به عنوان ایمپرشن هوش مصنوعی (AI Impression) محاسبه می شود؟

گوگل ایمپرشن را به عنوان موردی تعریف می کند که در آن پیوندی به یک وب سایت در یک ویژگی هوش مصنوعی مولد به کاربر نشان داده شود.

روش شمارش بسته به سطح تجمیع داده ها (Aggregation) تغییر می کند.

در نمودار کلی، داده ها در سطح «پراپرتی» (Property – کل دامنه) جمع آوری می شوند. اگر دو URL از یک وب سایت در یک پاسخ مولد ظاهر شوند، در مجموع نمودار تنها یک ایمپرشن محسوب می شوند.

اما در جدول صفحات (Page table)، ممکن است هر کدام از این دو URL یک ایمپرشن مجزا دریافت کنند.

قبل از اینکه اکسل را باز کنید و فریاد بزنید که سرچ کنسول بلد نیست ریاضی حساب کند، به یاد داشته باشید که این تفاوت به سطح تجمیع داده ها برمی گردد. (این نکته ای است که ما در مشاوره های سئوی دانش وب همیشه به کارفرمایان یادآوری می کنیم تا دچار سوتفاهم آماری نشوند).

تصور کنید که یک نمای کلی هوش مصنوعی (AI Overview) هم به صفحه محصول یک شرکت و هم به گزارش تحقیقاتی پشتیبان آن لینک می دهد. در سطح دامنه (Property)، این ممکن است یک ایمپرشن محسوب شود. اما در سطح صفحه (Page)، هر URL یک ایمپرشن مجزا دریافت می کند.

این یعنی جمع زدن ایمپرشن های سطح صفحه همیشه با مجموع سطح دامنه برابر نخواهد بود. ریاضی گوگل خراب نیست؛ فقط ابعاد اندازه گیری متفاوت است.

یک اینفوگرافیک که تفاوت تجربه کاربری را نشان می دهد. در جستجوی سنتی (سمت راست)، لینک سایت به عنوان یک نتیجه متمایز دیده می شود، اما در جستجوی هوش مصنوعی (سمت چپ)، لینک منبع در یک پاسخ متنی جامع ترکیب شده است.

ایمپرشن های هوش مصنوعی همان ایمپرشن های سنتی جستجو نیستند

نام هر دو معیار «ایمپرشن» است، اما تجربه کاربری آن ها اصلاً شبیه هم نیست.

در جستجوی سنتی، ایمپرشن معمولاً به این معناست که یک لینک متمایز برای بررسی به کاربر ارائه شده است. اما در AI Overviews و AI Mode، محصول اصلی همان پاسخ ترکیب شده (Synthesized answer) است. لینک پشتیبان شما ممکن است برجسته باشد، ممکن است یکی از ده ها منبع باشد، ممکن است تا زمان باز کردن یک منو پنهان بماند، یا بعد از پرسیدن یک سوال پیگیری (Follow-up) توسط کاربر معرفی شود.

قوانین شمارش گوگل نیز بر اساس نوع ویژگی متفاوت است. در AI Overviews، یک لینک باید اسکرول شود یا در صفحه باز شود تا کاربر آن را ببیند و یک ایمپرشن محسوب شود. در AI Mode، یک سوال پیگیری به عنوان یک کوئری جدید در نظر گرفته می شود و لینک های نشان داده شده در پاسخ بعدی می توانند ایمپرشن های اضافی تولید کنند.

لطفاً ایمپرشن های مولد و ایمپرشن های ارگانیک معمولی را در یک سطل نریزید و اسم این معجون عجیب وغریب را «مجموع دیده شدن در جستجو» نگذارید! این ها واحدهای قابل تعویضی با هم نیستند، مهم نیست چقدر نمودار سرچ کنسول استفاده از آن ها را در کنار هم راحت کرده باشد.

به همین دلیل، هرگز یک نرخ کلیک (CTR) ترکیبی محاسبه نکنید. بله، می توانید این عدد را از نظر ریاضی به دست آورید، اما وجود چنین عددی به طور خودکار به این معنا نیست که ارزش تحلیلی دارد.

این گزارش به تشخیص چه مواردی کمک می کند؟

ارزش واقعی این گزارش در تعداد کل ایمپرشن ها نیست؛ بلکه در قابلیت مقایسه این موضوع است که گوگل از کدام صفحات شما در جستجوی مولد استفاده می کند و عملکرد همان صفحات در جاهای دیگر چگونه است.

مقایسه دیده شدن ارگانیک با دیده شدن در هوش مصنوعی می تواند نشان دهد که آیا یک صفحه به طور گسترده دیده می شود، آیا رتبه دارد اما در هوش مصنوعی استخراج نمی شود، آیا یک استثناست، یا با یک مشکل ساختاری روبرو است.

تصویری از یک متخصص سئو در دفتر کار که با استفاده از یک ذره بین بزرگ، داشبورد تحلیلی دانش وب را بررسی می کند. او در حال مقایسه دقیق داده های نمودار دیده شدن ارگانیک (آبی) و دیده شدن در هوش مصنوعی (بنفش) برای تشخیص الگوها است.

چندین الگوی مهم وجود دارد که ارزش بررسی دارند:

دیده شدن ارگانیک بالا، دیده شدن در هوش مصنوعی پایین

یک صفحه ممکن است رتبه خوبی داشته باشد و ایمپرشن های ارگانیک قابل توجهی دریافت کند، اما به ندرت در گزارش هوش مصنوعی مولد ظاهر شود.

این به طور خودکار نشان دهنده یک مشکل نیست. هر کوئری و کلمه کلیدی قرار نیست یک پاسخ هوش مصنوعی ایجاد کند و هر نوع صفحه ای برای ترکیب شدن در هوش مصنوعی مفید نیست.

با این حال، این اختلاف ارزش بررسی دارد:

• آیا صفحه به طور مستقیم به سوالات مشخصی پاسخ می دهد؟
• آیا اطلاعات مهم به وضوح بیان شده اند؟
• آیا تگ های هدینگ (H2, H3 و…) توصیفی و دقیق هستند؟
• آیا پاراگراف ها می توانند به تنهایی مفهوم را برسانند؟
• آیا اطلاعات ضروری در تب ها، تصاویر، ویدئوها یا کدهای جاوا اسکریپت پنهان شده اند؟
• آیا محتوا به کوئری هایی که احتمالاً پاسخ هوش مصنوعی ایجاد می کنند، مرتبط است؟

یک صفحه می تواند برای رتبه بندی عالی باشد اما منبع وحشتناکی برای استخراج توسط هوش مصنوعی باشد. رتبه گرفتن باعث می شود صفحه شما بررسی شود، اما تضمین نمی کند که گوگل بتواند یک پاسخ تمیز و مفید از آن بیرون بکشد. این دیگر بر عهده شماست، دوست من! اینجاست که سئوی تکنیکال هنوز هم اهمیت بالایی دارد.

خدمات سئو

دیده شدن ارگانیک متوسط، دیده شدن در هوش مصنوعی بالا

الگوی معکوس ممکن است حتی حقایق بیشتری را فاش کند.

صفحه ای با ورودی ارگانیک متوسط ممکن است تعداد نامتناسبی ایمپرشن مولد دریافت کند؛ چرا؟ چون احتمالاً حاوی یک تعریف، آمار، مقایسه یا توضیح بسیار مفید است.

این ها صفحاتی هستند که من اول از همه بررسی شان می کنم. نه به این خاطر که یک فاکتور مخفی رتبه بندی هوش مصنوعی را لو می دهند، بلکه به این دلیل که نشان می دهند گوگل استفاده از کدام بخش های سایت را راحت تر می داند.

به دنبال ویژگی های تکرارشونده در این صفحات باشید:

• پاسخ های مستقیم در ابتدای بخش ها.
• ساختار هدینگ قوی.
• تحقیقات دست اول یا اطلاعات اختصاصی.
• تعاریف شفاف.
• جداول یا لیست های کاربردی.
• تمرکز دقیق روی یک موضوع خاص.
• زبانی که دقیقاً با نحوه سوال پرسیدن کاربران مطابقت دارد.

تصویری از صفحه مانیتور که یک مقاله آموزشی از دانش وب را با جداول مقایسه ای دقیق و لیست های شفاف نشان می دهد. این ساختار باعث می شود گوگل راحت تر محتوا را استخراج کند و منجر به افزایش ایمپرشن های هوش مصنوعی (نور بنفش ملایم) شده است.

تمرکز ایمپرشن ها روی چند صفحه خاص

اگر بیشتر ایمپرشن های مولد شما فقط از چند URL به دست می آید، آن صفحات را بر اساس موضوع، نوع محتوا، نویسنده، قالب و قصد کاربر (Intent) دسته بندی کنید.

شاید یک قالب قالب بندی سایت، محتوا را به صورت تمیز در HTML ارائه می دهد، در حالی که قالب دیگر آن را پشت اسکرپیت ها یا تب ها پنهان می کند. شاید سایت ۳۰۰ مقاله در مورد یک موضوع منتشر کرده است، اما فقط سه مورد از آن ها حرف جدید و اورجینالی برای گفتن دارند.

این گزارش مشکل را برای شما حل نمی کند، اما به شما می گوید از کجا باید شروع به گشتن کنید.

تغییرات پس از بازبینی محتوا

این گزارش همچنین می تواند به شما کمک کند تا بررسی کنید آیا تغییرات معنادار در محتوا، با تغییرات پایدار در دیده شدن هوش مصنوعی مطابقت دارد یا خیر.

بروزرسانی های مرتبط می تواند شامل موارد زیر باشد:

• اضافه کردن یک خلاصه یا تعریف واضح.
• بروزرسانی اطلاعات قدیمی.
• ادغام صفحات موازی و تکراری.
• بهبود هدینگ ها.
• قابل رویت کردن محتوای مهم در HTML.
• اضافه کردن شواهد دست اول یا نظرات متخصصان.
• تقویت لینک سازی داخلی.

لطفاً در مقابل این وسوسه مقاومت کنید که یک هدینگ را تغییر دهید، سه روز بعد بالا رفتن نمودار را ببینید و به همه اعلام کنید که الگوریتم هوش مصنوعی گوگل را هک کرده اید! تقاضا، فصلی بودن، منابع رقیب و سیستم های گوگل همگی ممکن است در همان بازه زمانی تغییر کنند. افزایش پایدار پس از یک بازبینی اساسی، یک شواهد مفید و یک سیگنال است، اما وحی منزل نیست!

تیمی از متخصصان دانش وب در تهران در حال بازبینی یک مقاله روی لپ تاپ هستند. آن ها در حال اصلاح ساختار هدینگ ها (H2, H3) در وردپرس هستند تا محتوا را برای هوش مصنوعی بهینه سازی کنند و نمودار تحلیلی روی تبلت روند رو به رشد ایمپرشن ها را پس از این اقدام نشان می دهد.

چگونه با این داده ها کار کنیم؟

شما برای شروع تحلیل این گزارش نیازی به یک پشته ابزار پیچیده ۱۲ تایی ندارید. شما فقط به خروجی ها (Exports)، بازه های زمانی ثابت، طبقه بندی منطقی صفحات و کمی خویشتن داری نیاز دارید تا همبستگی (Correlation) را با کشف و شهود اشتباه نگیرید. در دپارتمان سئوی دانش وب ما معمولاً از این جریان کاری (Workflow) عملی استفاده می کنیم:

۱. خروجی گرفتن از URLهای دیده شده در هوش مصنوعی:

از یک بازه زمانی معنادار استفاده کنید. از نتیجه گیری بر اساس داده های چند روزه خودداری کنید.

۲. اضافه کردن داده های جستجوی سنتی:

برای همان URLها و تاریخ ها، از ایمپرشن های ارگانیک، کلیک ها، CTR، میانگین رتبه و کوئری های برتر خروجی بگیرید. هدف این نیست که این ایمپرشن ها را یکسان در نظر بگیریم؛ هدف شناسایی صفحاتی است که دیده شدن آن ها در هوش مصنوعی با عملکرد سنتی شان تفاوت معناداری دارد.

۳. دسته بندی صفحات:

ویژگی هایی مانند نوع صفحه، موضوع، قصد کاربر، قالب، نویسنده، تاریخ انتشار، تاریخ آخرین ویرایش اساسی و مرحله قیف فروش را به داده های خود اضافه کنید. یک لیست از URLها تحلیل نیست، فقط یک لیست موجودی است.

۴. بررسی استثناها (Outliers):

به دنبال صفحاتی بگردید که در جستجوی مولد عملکرد بسیار بالا یا بسیار پایینی دارند. بپرسید چرا یک قالب یا موضوع بیشتر از بقیه ظاهر می شود. سپس ساختار HTML، محل قرارگیری پاسخ و کیفیت منبع را بررسی کنید. (این دقیقاً همان نقطه ای است که یک نفر واقعاً باید به خود وب سایت نگاه کند! بله می دانم، شوکه کننده است!)

۵. اضافه کردن جداگانه داده های آنالیتیکس:

از گوگل آنالیتیکس برای ارزیابی ترافیک ارجاعی و تبدیل های قابل شناسایی هوش مصنوعی استفاده کنید. فرض نکنید که ایمپرشن های مولد مستقیماً با سشن ها (Sessions) مطابقت دارند.

۶. پیگیری روندها، نه درام های روزانه:

گوگل هشدار می دهد که داده های جدید سرچ کنسول ممکن است مقدماتی و در معرض تغییر باشند. مقایسه های چند هفته ای یا ماهانه معمولاً مفیدتر از نوسانات روزانه هستند. اگر داشبورد شما مدام آلارم می دهد که ایمپرشن های هوش مصنوعی در روز سه شنبه افت کرده است، احتمالاً مشکل از خود داشبورد شماست.

تیمی سه نفره از تحلیلگران سئو در دفتر دانش وب در تهران، دور میزی نشسته اند و مشغول بررسی خروجی های چاپ شده داده های سرچ کنسول هستند. آن ها با ماژیک های رنگی در حال دسته بندی صفحات و استخراج الگوها از میان ایمپرشن های هوش مصنوعی و سنتی هستند.

چه چیزهایی را نباید در داشبورد مدیران قرار دهید؟

لحظه ای که مدیران یک عدد بزرگ جدید با برچسب “AI” (هوش مصنوعی) ببینند، یک نفر پیدا می شود که بخواهد آن را بزرگ کند، رنگش را سبز کند و در بالای داشبورد قرار دهد!

اشکالی ندارد، اگر مجبورید آن را در داشبورد بگذارید. فقط اجازه ندهید اندازه فونت آن، معنایی تجاری را القا کند که این معیار اصلاً نمی تواند از آن پشتیبانی کند.

از گزارش دادن موارد زیر خودداری کنید

• مجموع ترکیبی از ایمپرشن های مولد و سنتی.
• یک نرخ کلیک (CTR) ترکیبی.
• «سهم بازار هوش مصنوعی» که فقط بر اساس مجموع ایمپرشن های خودتان محاسبه شده است.
• درآمدی که بدون شواهد پشتیبان به این ایمپرشن ها نسبت داده شده است.
• مجموع داده های سطح صفحه که به اشتباه به عنوان ورودی کل سایت برچسب گذاری شده اند.

خدمات طراحی سایت

یک داشبورد اصولی می تواند شامل موارد زیر باشد

• روند ایمپرشن های مولد در طول زمان.
• تعداد صفحاتی که ایمپرشن دریافت می کنند.
• موضوعات و انواع صفحات نمایش داده شده.
• رابطه بین صفحات دیده شده در هوش مصنوعی و عملکرد ارگانیک.
• ویرایش های معنادار انجام شده در طول دوره.
• ترافیک ارجاعی و تبدیل های هوش مصنوعی (که به صورت جداگانه گزارش شوند).

ما به اندازه کافی داشبوردهایی داریم که اعدادی را جشن می گیرند که بدون هیچ دلیل مشخصی بالا رفته اند! هیچ دلیلی وجود ندارد که یکی دیگر از آن ها بسازیم.

صحنه ای طنزآمیز در یک اتاق جلسه شرکتی در تهران. مدیری با ذوق زدگی یک نمودار کوچک از ایمپرشن های هوش مصنوعی را که بیش از حد بزرگ شده است به مدیران ارشد نشان می دهد، در حالی که مدیران با چهره هایی skeptikal به دنبال معیارهای کلیدی کسب وکار مانند درآمد هستند.

نتیجه گیری

ورود داده های اختصاصی جستجوی هوش مصنوعی به سرچ کنسول اتفاق مهمی است. صاحبان وب سایت ها سرانجام می توانند بخشی از دیده شدن خود در AI Overviews و AI Mode را به جای حدس زدن، به صورت تفکیک شده ببینند.

واکنش منطقی این است که نه این داده ها را به دلیل ناقص بودن رد کنیم، و نه ایمپرشن های مولد را به عنوان معیار قطعی موفقیت جستجوی هوش مصنوعی در نظر بگیریم. از این گزارش برای همان چیزی که هست استفاده کنید: راهی برای شناسایی اینکه گوگل در کجا حاضر است لینک های محتوای شما را در تجربیات مولد نشان دهد.

ارزش این گزارش از مقایسه به دست می آید. صفحات دیده شده در هوش مصنوعی را با صفحاتی که به صورت سنتی رتبه دارند مقایسه کنید. این گزارش یک نمره نهایی نیست، یک لنز تشخیصی است. سوال مفید این نیست که «آیا عدد بالا رفت؟»؛ بلکه این است: «این دیده شدن جدید چه چیزی درباره نحوه استفاده گوگل از محتوای ما می تواند به ما بیاموزد؟»