آموزه های سئو

چرا سئو دیگر به تنهایی کافی نیست؟ (و چرا این یک اتفاق مثبت است!)

عکس شاخص مقاله درباره آینده سئو و اعتماد در بازاریابی دیجیتال

در ۱۵ سال گذشته، سئو (SEO) با اختلاف زیاد، سودآورترین کانال بازاریابی دیجیتال بوده است.

ما می توانیم تا صبح در مورد درستی یا نادرستی (که عموماً نادرست است) مدل «تخصیص آخرین کلیک» (Last-click attribution – مدلی که در آن تمام اعتبار یک فروش فقط به آخرین کانالی داده می شود که کاربر قبل از خرید روی آن کلیک کرده است) بحث کنیم، اما واقعیت این است که سئو همیشه کانال پول ساز بوده است؛ همان کانالی که مدیران ارشد همواره برای سرمایه گذاری روی آن سر و دست می شکنند.

اما حالا، دوران به دست آوردن «ترافیک مفت و راحت» به سر آمده است. سفر مشتری و مسیرهای ارتباطی مخاطبان پیچیده تر از هر زمان دیگری شده و تا حدودی از زرق وبرق و جذابیت مطلقِ موتورهای جستجو کاسته شده است.

با این حال، با وجود تمام این تغییرات، احمقانه است اگر بخواهید گوگل را فراموش کنید. بر اساس تمام داده های رفتار کاربری (Clickstream) که تاکنون بررسی کرده ام، اکثریت قریب به اتفاق مسیرهای کاربری – فارغ از اینکه چقدر هوش مصنوعی در آن ها دخیل شده باشد – در مرحله ای از سفر خود از گوگل استفاده می کنند. این موضوع به ویژه زمانی که کاربران به نقطه خرید نزدیک می شوند، پررنگ تر است.

اما مسئله اینجاست: شما دیگر نمی توانید صرفاً از طریق جستجو (Search) یک برند بسازید. اگر یک کسب وکار کوچک یا متوسط (SME) هستید، نفوذ به رتبه های برتر بسیار دشوار شده است. البته این ها اتفاقات بدی نیستند! سئو آن قدر سودآور است که منطقاً هم باید سخت باشد. ما به سیاست های سخت گیرانه تر گوگل برای مبارزه با اسپم نیاز داریم و آن ها باید راهی پیدا کنند تا با سیل عظیمی از محتواهای بی ارزش و زباله ای که هوش مصنوعی به جان اینترنت انداخته، مقابله کنند. اینجاست که داشتن یک پلتفرم استاندارد و طراحی سایت اصولی، در کنار استراتژی های جامع بازاریابی، اهمیت پیدا می کند؛ موضوعی که ما در تیم دانش وب همواره به عنوان پیش نیاز ورود به دنیای سئو به مشتریان خود گوشزد می کنیم.

ما به برندهایی نیاز داریم که قبل از تلاش برای هک کردنِ الگوریتم های جستجو، دارای حضور واقعی، اعتبار، کنترل کیفیت و یک جامعه مخاطب وفادار باشند. گوگل می داند که با یک مشکل جدی در کیفیت محتوا روبه رو است. آن ها در اقدام کردن بسیار کُند بوده اند، اما امیدوارم که این روند به زودی تغییر کند.

خلاصه مطلب

  • مدل تخصیص آخرین کلیک (Last-click attribution) باعث شد جستجو شبیه به یک قهرمان بی بدیل به نظر برسد و بسیاری از کسب وکارها روی ترافیکی بنا شدند که در واقع فقط آن را «قرض» گرفته بودند.
  • گوگل از زمان انتشار «آپدیت محتوای مفید» (Helpful Content Update)، در حال پاک سازی سایت هایی است که صرفاً با هدف سئو ساخته شده اند. اگر تنها حضور شما در فضای وب محدود به سرچ گوگل بوده است، شما به شدت در معرض خطر بوده اید (و هنوز هم هستید).
  • الگوریتم گوگل اکنون به یک معیار و نماینده برای «اعتماد» تبدیل شده است. و مردم به چه کسی اعتماد می کنند؟ به آدم ها! تولیدکنندگان محتوا، پروفایل های شبکه های اجتماعی، ردیت (Reddit) و ویدیوها حالا به طور هدفمند در نتایج جستجو و بخش Discover گوگل جای گرفته اند.
  • گوگل در حال ساخت یک اکوسیستم وفاداری است. منابع ترجیحی (Preferred Sources)، دنبال کردن ها، پروفایل ها و پیوندهای اشتراکی، همگی به یک چیز پاداش می دهند: داشتن مخاطب وفادار.

همه چیز از آپدیت محتوای مفید (HCU) شروع شد

آپدیت محتوای مفید گوگل (Helpful Content Update) حداقل برای برندهایی که توسط آن نابود شدند، بسیار «جالب» بود! هم در نحوه اجرای آن و هم در واکنش های بعدی گوگل نسبت به آپدیتِ «سوءاستفاده از اعتبار سایت» (Site Reputation Abuse).

شما دارید این متن را از زبان کسی می خوانید که یک سایت کوچک مقایسه قیمت و محتوا داشت و توسط همین آپدیت نابود شد. و من فکر می کنم گوگل حق داشت این کار را بکند. حداقل در نگاهی کلان.

شاید بپرسید چرا؟

چون گوگل نمی تواند اجازه دهد سئوکارها بر وب حکومت کنند؛ حداقل نه اگر بخواهد یک اکوسیستم مبتنی بر وفاداری ایجاد کند. آپدیت HCU یک تلاش واضح برای پاک سازی سایت هایی بود که اولویت اول و آخرشان سئو بود. سایت هایی که هیچ حضور و اعتباری در دنیای بیرون نداشتند و صرفاً توسط افراد بسیار متخصص در سئو بالا آمده بودند، رسوا شدند.

البته این اتفاق ترکش ها و آسیب های جانبی گسترده ای هم داشت.

محتوایی که صرفاً برای موتورهای جستجو ساخته شده بود، قلع وقمع شد. ما اکنون در حال مشاهده چیزی نزدیک تر به رویای گوگل هستیم؛ جایی که شما تنها در صورتی رتبه می گیرید که پروفایل و اعتباری خارج از اکوسیستم جستجو داشته باشید و محتوای «بیش از حد سئو شده» (Over-optimised) دیگر لزوماً چیز خوبی نیست. (البته ناگفته نماند که رویای گوگل به شدت متکی به تبلیغات و پاسخ های هوش مصنوعی – AIO – است. خودتان تا ته خط را بخوانید!)

این واقعیت که سرچ کنسول (Search Console) حالا به شما نشان می دهد محتوای شبکه های اجتماعی شما در نتایج جستجو چگونه عمل می کند، واضح ترین سیگنالی است که تا به حال دریافت کرده ایم. ترکیب این آمار با خدمات دیجیتال مارکتینگ تخصصی، می تواند به شما نشان دهد که چطور باید پازل حضور آنلاین خود را تکمیل کنید.

تمام الگوریتم گوگل به یک معیار برای اعتماد تبدیل شده است. و مردم به چه چیزی اعتماد می کنند؟ به انسان های دیگر. چیزی که از نظر تاریخی برای موتورهای جستجو دردسرساز بوده است…

نمودار آماری صفحات وب ساخته شده با هوش مصنوعی بر اساس گزارش پیو ریسرچ

نمودار و نمایشی از آمار مرکز تحقیقات پیو درباره رشد محتواها و صفحات ساخته شده با هوش مصنوعی در وب پس از انتشار ChatGPT.

سایت HouseFresh را به یاد دارید؟

هاوس فرش (HouseFresh) یک سایت مستقل نقد و بررسی دستگاه های تصفیه هوا بود (یا بهتر است بگوییم هست). طبق دستورالعمل های خودِ این سایت:

«هر محصولی که در HouseFresh درباره آن می خوانید در خانه ما تست شده است… بیش از ۱۳۰ محصول بررسی شده… صفر نقد و بررسیِ اسپانسر شده و پولی.»

تجربه دست اول، تخصصی و اورجینال: دقیقاً همان محتوایی که دستورالعمل های گوگل درخواست می کنند.

اما طبق اعتراف خودشان، آپدیت HCU بیش از ۹۰ درصد ترافیک ورودی آن ها از گوگل را گرفت. از بیش از ۴۰۰۰ بازدیدکننده روزانه در سپتامبر ۲۰۲۳ به تنها ۲۰۰ بازدید در اوایل ۲۰۲۴. هاوس فرش اعلام کرد که آپدیت مارس ۲۰۲۴ گوگل کار را تمام کرد، به طوری که تاپیک های اسپم شده ردیت (Reddit) و پست های قدیمی کورا (Quora) بالاتر از نقدهای تخصصی آن ها رتبه گرفتند.

حالا، من بدیهی است که نمی توانم به شما بگویم آیا تیم هاوس فرش تمام کارهایشان را درست انجام می دادند یا نه. تمایلی هم به بررسی دقیق آن ندارم. اما یک الگوی کثیف و کوچک ظهور کرد و سایت های نیچ (Niche – تخصصی و کوچک) بیشترین آسیب را از آن دیدند.

در این دوره، سایت Retro Dodo حدود ۸۵ درصد از ترافیک ارگانیک خود را از دست داد، در حالی که ترافیک Reddit بلافاصله پس از امضای قرارداد با گوگل (هرچند قراردادی برای لایسنس داده ها بود) ۱۹۰ درصد افزایش یافت. شما کاملاً می توانید استدلال کنید که ردیت به قلعه یِ امن گوگل برای نمایش «تجربیات دست اول» تبدیل شد، اما واقعیت این است که سایت ها و ناشران بزرگ بسیار انعطاف پذیرتر و در امان بودند.

سایر ناشران بزرگ حتی رکوردهای بی سابقه ای از درآمد افیلیت (همکاری در فروش) را تجربه کردند. حتی اگر آن ناشران نشانه های بسیار کمی از تجربه دست اول یا استانداردهای E-E-A-T (تجربه، تخصص، اعتبار و اعتماد) که گوگل این قدر روی آن تأکید دارد، از خود نشان می دادند. در واقع، اصلِ بحث همین جاست: گوگل به وضوح برندهای بزرگ را ترجیح داد.

دقیقاً همان طور که مردمِ عادی این کار را می کنند.

اینترنت به یک تغییر نیاز داشت. با وجود اینکه این تغییر با سطح خاصی از «همدلیِ» معروف در دره سیلیکون (Silicon Valley) انجام شد، اما بالاخره باید اتفاق می افتاد.

نکته قابل توجه این است که HouseFresh در یکی دو سال گذشته ریکاوری قدرتمندی در نتایج جستجو داشته است.

اما آن ها هنوز هم به شدت به جستجو وابسته اند و این جایگاهی نیست که بخواهید در آن باشید. من مطمئنم این سطح از وابستگی به سرچ، یکی از دلایل اصلی ضربه خوردن آن ها در آپدیت اولیه HCU بوده است.

یک نکته طلایی در اینجا وجود دارد: هاوس فرش از زمان ریکاوری خود، یک کانال یوتیوب با نزدیک به ۳۰ هزار سابسکرایبر ساخته است. یک تنوع بخشیِ بسیار ضروری در کانال های بازاریابی که از قضا، با رشد مجدد آن ها در نتایج سرچ هم زمان شده است.

افتضاحِ سوءاستفاده از اعتبار سایت (Site Reputation Abuse)

در حالی که افت رتبه و جریمه ها در آپدیت محتوای مفید (HCU) به صورت الگوریتمی و در سطح کلِ سایت برای سایت های نیچ اعمال می شد، آپدیت سوءاستفاده از اعتبار سایت با ملاحظات بسیار بیشتری مدیریت شد.

اگر آپدیت HCU با «مشت آهنین» برخورد کرد، آپدیت سوءاستفاده از اعتبار سایت مثل یک «دستکش مخملی» بود. گوگل به جای جریمه کردن کل سایت، از اکشن های دستی (Manual Actions) استفاده کرد تا بخش های بزرگی از سایت های خبری و ناشران مطرح را از نتایج جستجو حذف کند؛ به ویژه صفحات مربوط به کدهای تخفیف و شرط بندی که روی دامنه های معتبر بالا آمده بودند.

من معتقدم کیفیت نتایج گوگل زمانی که این کار را انجام داد، به شدت افت کرد.

می توانید بگویید گوگل از اشتباهات گذشته خود درس گرفته و این موضوع را با ظرافت و دقت بیشتری مدیریت کرده است. از طرفی هم می توانید بگویید گوگل با این کارِ خود در حال محافظت از منافع مالی اش بود، چرا که برندهای بزرگ تری که سهم بسیار بیشتری در اکوسیستم تبلیغاتی اش دارند را نجات داد.

تصویری مفهومی از تحلیل سئو و نقد و بررسی های تخصصی در وب

تصویری از فضای کاری دیجیتال مارکتینگ و تحلیل های سئو، مناسب برای بخش بررسی سایت های مستقل و افت ترافیک ارگانیک.

خب، همه این ها برای من چه معنایی دارد؟

سوال بسیار عالی ای پرسیدی دوستِ منفعت طلبِ من!

من فکر می کنم این موارد، پایه های اساسی این موضوع هستند که شما چگونه به عنوان یک سئوکار خودتان را پوزیشن (موقعیت یابی) کنید و چگونه در بازار ارزش بیشتری خلق کنید. در واقع این ها مشاوره های تجاری قانونی و کاربردی هستند.

در حال حاضر، معتقدم این موارد در تمام حوزه ها صدق می کنند:

  • داشتن یک پرسونال برند (برند شخصی) و یک جامعه مخاطب، همیشه یک نقطه قوت است.
  • افرادی که «انسان ها» را درک می کنند و روی یادگیریِ نحوه تولید محتوای فوق العاده سرمایه گذاری می کنند، همیشه خواهان دارند؛ آن هم در تمام فرمت ها.
  • توزیع محتوا همه چیز است. سئو همان بازاریابی است.
  • شما باید بدانید که چگونه «ارزش واقعی» خلق کنید.
  • برای پیدا کردن مخاطبتان، فقط به گوگل متکی نباشید. سیگنال های وفاداریِ گوگل را کنار هم بگذارید تا بهتر درک کنید در چند سال آینده چه چیزی ارزش خواهد داشت.

موارد زیر چیزهایی هستند که من اگر جای شما بودم در ذهن نگه می داشتم:

برای موفقیت در جستجو، به “اعتماد” نیاز دارید

برای بازیگر نقش اول بودن در نتایج جستجو، داشتن یک برند قوی همیشه کمک کننده بوده است. اما فکر می کنم امروز بیشتر از هر زمان دیگری اهمیت دارد (چه برند شخصی، چه تجاری). شما به ترافیک مستقیم (Direct) و ترافیک سرچِ نام برند (Branded) قوی، معیارهای تعامل (Engagement) بالا و فاکتورهای تاییدکننده شخص ثالث نیاز دارید تا ثابت کنند شما همان کسی هستید که ادعا می کنید.

تظاهر کردن و فیک بودن روز به روز سخت تر می شود (حداقل در درازمدت). اگر مردمی که در مرحله کشف برند شما هستند، محتوایتان را برای شما به اشتراک بگذارند، موفقیت بسیار آسان تر خواهد بود. شما باید در مکان های درست ظاهر شوید و یک پلتفرم مستحکم بسازید. فرم نهایی و تکامل یافتهِ E-E-A-T (تجربه، تخصص، اعتبار و اعتماد)، همان «تایید اجتماعی» (Social Proof) است که در داخل و خارج از سایت شما تایید می شود.

گوگل هنوز هم بزرگ ترین موتور کشف (Discovery) فعال در جهان است

۸۶ درصد از کلیک های گوگل به سایت هایی می رود که کاربر نام آن ها را سرچ نکرده است (یعنی سرچِ بدون نام برند). این بدان معناست که تنها ۱۴ درصد از جستجوها ناوبرانه (Navigational – مانند سرچ کلمه دیجی کالا برای ورود به سایت) هستند. از بین ۵ تریلیون جستجویی که گوگل هر سال پردازش می کند، این یک فرصت فوق العاده بزرگ برای دسترسی به آدم هاست. این همان نقطه ای است که تیم خدمات دیجیتال مارکتینگ دانش وب می تواند با یک استراتژی ترکیبی، برند شما را در مسیر این ۸۶ درصد قرار دهد.

سیستم تخصیص (Attribution) خراب است

در مدل تخصیص آخرین کلیک، سئو همیشه شبیه به یک قهرمان به نظر می رسد. اما این مدل، اعتبارِ سایر کانال های بازاریابی در بالا و میانه قیف فروش را کاملاً نادیده می گیرد.

از آنجایی که سفر مشتری اکنون بسیار پیچیده شده است، شما باید «رشدِ افزایشی» را اندازه گیری کنید. این یعنی اگر یک کمپین خاص راه اندازی می کنید، باید ببینید نرخ تبدیل و فعالیت مخاطب در هفته ها و ماه های آینده چگونه تغییر می کند تا بتوانید تأثیر واقعی آن را ارزیابی کنید. من فکر می کنم این روش الف) آسان تر است و ب) اکوسیستم بسیار خلاقانه تری ایجاد می کند.

مخاطب شما منحصر به فرد (تا حدودی) است

۴۸ درصد از افراد ۱۸ تا ۲۴ ساله ترجیح می دهند اخبار آنلاین را تماشا کنند (۳۲٪) یا به آن گوش دهند (۱۶٪). تنها ۴۲ درصد ترجیح می دهند متن بخوانند. این قضیه برای افراد بالای ۵۵ سال کاملاً برعکس است. اگر مخاطب هدف مشخص تری دارید، مدیریت این موضوع آسان تر است. اما اگر می خواهید بخش وسیعی از جامعه را راضی کنید، برای دیده شدن باید روی «محتوای چندرسانه ای» (Multimodal) سرمایه گذاری کنید.

این موضوع در مورد سرچ هم صدق می کند. محبوبیت ویدیو و محتواهای مبتنی بر کریتورها (تولیدکنندگان محتوا) در حال انفجار است؛ به ویژه در Google Discover. اگرچه شاید Discover چندان دوست دارِ ناشران متنی به نظر نرسد، اما اگر این ناشران به طور جدی تر روی ویدیو و برندسازی برای افراد (نویسندگانشان) سرمایه گذاری می کردند، این مشکل به وجود نمی آمد.

مخاطبان جوان تر به دنبال سایت های خبری یا اپلیکیشن های ناشران نیستند. شبکه های اجتماعی اولین نقطه تماس (Touchpoint) آن هاست. کریتورها قدرت را در دست دارند.

طبق آخرین گزارش iPullRank، حدود ۵۲.۳٪ از جستجوهای افراد ۱۸ تا ۲۴ ساله بدون هیچ کلیکی به پایان می رسد (Zero-click searches)، در حالی که این رقم برای افراد ۵۵ تا ۶۴ ساله ۴۲.۷٪ است. همچنین افراد ۵۵ تا ۶۴ ساله ۷ برابر بیشتر از گروه ۱۸ تا ۲۴ ساله روی تبلیغات کلیک می کنند.

نمودار ترافیک سیماروب برای سایت هاوس فرش به تفکیک کانال های بازاریابی

نمودار تحلیل ترافیک سایت هاوس فرش به تفکیک کانال های ورودی با تمرکز بر سهم موتورهای جستجو (حدود ۶۴ درصد).

مردم به برندها اهمیتی نمی دهند

به ویژه مخاطبان جوان تر.

هیچ کس در گوگل وقت گذرانی نمی کند! گوگل کاملاً یک تراکنشِ عملکردی است. «من به چیزی نیاز دارم، می روم و آن را پیدا می کنم.» اما در مورد شبکه های اجتماعی این طور نیست. یا در مورد انسان ها. مردم به مردم اعتماد می کنند. آن ها به برندهای بی روح اعتماد ندارند.

هرچه جوان تر باشید، این جملات برایتان آشناتر و منطقی تر به نظر می رسند.

اما اینجا یک فرصت بزرگ پنهان است. برندها مخاطب دارند، کریتورها هم مخاطب دارند. هر دوی آن ها انواع متفاوتی از «اعتماد» را در اختیار دارند. بخشی از کار شما این است که بفهمید چگونه این دو را به هم گره بزنید. استفاده از بهترین ویژگی های یک کریتور می تواند برای یک برند فوق العاده ارزشمند باشد و بالعکس.

گوگل می دانست که همه این اتفاقات در راه است

گوگل بیش از آنچه که هر یک از ما بتوانیم تصور کنیم، درباره نحوه تعامل مردم با اینترنت داده دارد. آن ها همچنین بیش از هر شرکت دیگری در جهان «داده» می خرند.

آن ها از این تغییرات غافلگیر نشده اند.

ظهور ویدیو، اکانت های شبکه های اجتماعی در Discover و نتایج سنتی جستجو، و برجسته شدن Reddit، همگی از پیش طراحی شده (By design) هستند. گوگل در تلاش بوده است تا به انسان های واقعی و نظرات واقعی پروبال بدهد تا پلتفرمش بتواند مخاطبانِ جدید و گرسنه یِ امروزی را همچنان راضی نگه دارد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *