تیم «مرکز جستجوی گوگل» (Google Search Central) به تمامی وبمسترها، متخصصان سئو و صاحبان سایت ها یادآوری کرده است که اگر سرورهای خود را برای اعمال پچ ها و آپدیت های امنیتی PHP از دسترس خارج می کنند، حتماً باید کد وضعیت ۵۰۳ (Service Unavailable) را به ربات های گوگل برگردانند. این کد به موتورهای جستجو می فهماند که قطعی سایت و از دسترس خارج شدن آن کاملاً موقتی است و به زودی برطرف می شود.
این هشدار روز چهارشنبه در قالب یک پست لینکدین منتشر شد؛ دقیقاً در همان روزی که توسعه دهندگان PHP آپدیت های امنیتی اضطراری و مهمی را برای دو آسیب پذیری بسیار خطرناک منتشر کردند. این باگ های امنیتی به هکرها اجازه می دادند بدون نیاز به لاگین کردن، کدهای مخرب خود را روی سرور سایت ها اجرا کنند.
پست گوگل به طور دقیق مشخص نکرده است که کد ۵۰۳ تا چه مدت می تواند روی سایت فعال بماند؛ اما مستندات رسمی گوگل در بخش نرخ خزش (Crawl Rate) توصیه می کند که این وضعیت نباید بیشتر از یک الی دو روز طول بکشد. دلیل آن کاملاً واضح است: اگر ربات های گوگل چند روز پیاپی با کد ۵۰۳ مواجه شوند، ممکن است آدرس های سایت شما (URLs) از ایندکس گوگل حذف (Drop) شوند. در همین نقطه است که حضور یک تیم پشتیبانی قدرتمند مانند متخصصان دانش وب برای مدیریت بحران، اجرای سریع بروزرسانی ها و جلوگیری از افت رتبه های سئو به شدت احساس می شود.
گوگل و جان مولر در این باره چه گفتند؟
مرکز جستجوی گوگل در اطلاعیه خود صراحتاً نوشته است:
«ارائه کد وضعیت HTTP 503 (سرویس در دسترس نیست) در زمان انجام تغییرات فنی، تضمین می کند که آدرس های ایندکس شده سایت شما در نتایج جستجو محفوظ باقی می مانند تا شما کارتان را به اتمام برسانید. به محض اینکه فرآیند تعمیرات تمام شد و دوباره کد 200 (موفقیت آمیز) را به ربات ها نشان دادید، همه چیز به حالت عادی و طبیعی خود بازمی گردد.»
این پست همچنین هشدار داده است که در زمان قطعی سرور و انجام آپدیت ها، به هیچ وجه از صفحات خطای عمومی 404 (صفحه پیدا نشد) یا صفحات دارای کد 200 به عنوان صفحه “سایت در دست تعمیر است” استفاده نکنید.
جان مولر (John Mueller)، یکی از مدیران ارشد گوگل، پیش تر در پستی در سال ۲۰۱۳ نیز تاکید کرده بود که اگر یک صفحه خطا را با کد وضعیت 200 OK به گوگل نمایش دهید، گوگل دقیقاً همان محتوای پیغام خطای موقت را به جای محتوای اصلی و ارزشمند صفحه شما ایندکس می کند! (که این یک فاجعه تکنیکال برای سئو سایت شماست).
مولر در روز چهارشنبه نیز در شبکه اجتماعی Bluesky یادآوری شخصی خود را منتشر کرد و توضیح داد که کد ۵۰۳ باید دقیقاً از کجا صادر شود:
«اگر سایت های مبتنی بر PHP خود را برای رسیدگی به “آپدیت های برنامه ریزی نشده و اورژانسی” از دسترس خارج می کنید، لطفاً به جای اینکه اجازه دهید سایت با خطاهای Time out، 404 یا 500 (خطای سرور) مواجه شود، از کد HTTP 503 استفاده کنید. شما می توانید این کار را خارج از محیط PHP انجام دهید؛ مثلاً ترافیک را از طریق تنظیمات DNS یا شبکه های توزیع محتوا (CDN) مدیریت کنید.»
منظور جان مولر این است که وقتی خودِ سرویس PHP در حال آپدیت و خاموش است، شما نمی توانید با استفاده از کدهای PHP صفحه خطای ۵۰۳ بسازید! در این شرایط، باید از CDNهایی مثل کلودفلر (Cloudflare)، ابرآروان، یا تنظیمات مستقیم وب سرورهای Nginx و Apache برای نشان دادن خطای ۵۰۳ کمک بگیرید.
در پاسخ به این پستِ جان مولر، یکی از کاربران کدهای وضعیت HTTP را از بهترین به بدترین برای زمان قطعی سایت به این شکل رتبه بندی کرد:
۵۰۳ > ۵۰۰ > ۴۰۳ > ۴۰۴ > ۲۰۰
جان مولر این رتبه بندی را «یک مدل خوب و درست» نامید.

تصویری اینفوگرافیک که نحوه واکنش موتورهای جستجو به خطای ۵۰۳ و کاهش موقت نرخ خزش را توضیح می دهد.
خطای ۵۰۳ چگونه بر خزش (Crawling) سایت تاثیر می گذارد؟
مستندات گوگل درباره نرخ خزش، کدهای ۵۰۰، ۵۰۳ و ۴۲۹ را به عنوان راهکارهایی برای کاهش فوری ترافیک ربات های خزنده در بازه های زمانی کوتاه معرفی می کند. وقتی ربات های گوگل به تعداد زیادی از آدرس های سایت شما برخورد کنند که این کدها را برمی گردانند، متوجه ترافیک و فشار روی سرور شده و به طور خودکار سرعت و دفعات خزش را در کل دامنه شما (حتی برای صفحاتی که هنوز در دسترس هستند) کاهش می دهند. به محض اینکه تعداد این خطاها کم شود، گوگل دوباره نرخ خزش را افزایش داده و به حالت اول برمی گرداند.
یک ترفند طلایی: هنگامی که کد ۵۰۳ یا ۴۲۹ را روی سرور تنظیم می کنید، می توانید یک هدر HTTP به نام Retry-After (دوباره تلاش کن) نیز به آن اضافه کنید. این هدر به ربات های گوگل زمان دقیق مراجعه بعدی را اعلام می کند؛ این زمان می تواند به صورت تعداد ثانیه (مثلا ۳۶۰۰ ثانیه) یا یک تاریخ و زمان دقیق به وقت UTC تنظیم شود. (اجرای دقیق این هدرها در زمان بازطراحی یا تعمیرات سایت، یکی از استانداردهای مهمی است که تیم دیجیتال مارکتینگ و سئو دانش وب برای حفظ سلامت و جایگاه سایت مشتریان خود همواره رعایت می کند).
با این حال، صفحه راهنمای نرخ خزش گوگل هشدار می دهد که کند شدن روند خزش به این معناست که ربات گوگل (Googlebot) صفحات جدید سایت شما را کمتر کشف کرده و صفحات قبلی را نیز با تاخیر بیشتری بروزرسانی می کند. همچنین در صورت قطعی سایت، ممکن است کمپین های تبلیغاتی گوگل ادز (Google Ads) شما موقتاً لغو یا متوقف شوند.
گری ایلیس (Gary Illyes)، دیگر تحلیل گر نام آشنای گوگل، در اظهار نظری در سال ۲۰۲۴ گفته بود که اگر خطای ۵۰۳ هر از گاهی به مدت ۱۰ الی ۱۵ دقیقه رخ دهد «به هیچ وجه قطعی طولانی و مشکل سازی محسوب نمی شود و جای نگرانی نیست.»
گوگل چه مدت زمانی را برای فعال بودن کد ۵۰۳ پیشنهاد می کند؟
مستندات نرخ خزش گوگل با صراحت هشدار می دهد:
«ما توصیه نمی کنیم که این کار را برای مدت طولانی (یعنی بیشتر از ۱ تا ۲ روز) انجام دهید؛ زیرا ممکن است تاثیر منفی روی نحوه نمایش سایت شما در سرویس های گوگل بگذارد. به عنوان مثال در نتایج جستجو (Search)، اگر ربات گوگل این کدهای وضعیت را روی یک URL مشخص برای چندین روز پیاپی مشاهده کند، ممکن است آن آدرس به طور کامل از ایندکس گوگل حذف شود.»
صفحه راهنمای کدهای وضعیت گوگل نیز تایید می کند که آدرس های ایندکس شده ای که خطای سرور برمی گردانند «در ابتدا در ایندکس حفظ می شوند، اما در نهایت از نتایج حذف خواهند شد.»
همچنین، در راهنمای گوگل برای «متوقف کردن موقت وب سایت»، از دسترس خارج کردن کل یک سایت به عنوان یک اقدام افراطی و شدید معرفی شده است که باید تنها برای مدت بسیار کوتاهی (نهایتاً چند روز) صورت گیرد.
این راهنما شامل یک نکته بسیار حیاتی دیگر نیز هست: هرگز برای فایل robots.txt کد ۵۰۳ برنگردانید!
مسدود شدن یا قطعی این فایل باعث مسدود شدن کل فرآیند بررسی و خزش سایت می شود. به علاوه، سیستم های گوگل نمی توانند تایتل ها، توضیحات متا (Descriptions) یا دیتای ساختاریافته (Structured Data) صفحه ای که کد ۵۰۳ می دهد را بروزرسانی کنند.

تصویری آموزشی که نحوه صحیح پیکربندی خطای ۵۰۳ را با استفاده از شبکه های توزیع محتوا (CDN) برای زمان قطعی سرویس PHP نشان می دهد.
چرا این موضوع اهمیت بالایی دارد؟
خطای ۵۰۳ باید از طریق سیستمی صادر شود که در زمان خاموش بودن PHP همچنان در حال اجرا و سرویس دهی است؛ مانند تنظیم یک Rule (قانون) در CDN یا هدایت موقت DNS به یک سرور جایگزین. فایل robots.txt سایت شما همواره باید به صورت عادی در دسترس باشد تا ارتباط گوگل با سایت قطع نشود. به یاد داشته باشید که ۵۰۳ صرفاً یک راهکار کوتاه مدت است و نباید بیشتر از ۱ الی ۲ روز طول بکشد.
نتیجه گیری
سایت هایی که در حال حاضر از نسخه PHP 8.1 یا نسخه های قدیمی تر استفاده می کنند، دیگر آپدیت های رسمی و منظم را دریافت نخواهند کرد. تیم توسعه دهنده PHP تنها کدهای رفع باگ محدودی را برای نسخه های 7.4 تا 8.1 منتشر کرده است که بیشتر مخصوص تیم هایی است که خودشان زبان PHP را کامپایل می کنند. در سایر موارد، شرکت های هاستینگ یا ارائه دهندگان پشتیبانی باید خودشان وصله های امنیتی لازم را روی سرور اعمال کنند.
در صورتی که عملیات نگهداری و تعطیلی سایت شما بیشتر از یک تا دو روز طول می کشد، مستندات گوگل پیشنهاد می دهد که از یک صفحه اصلی موقت و قابل ایندکس با کد وضعیت ۲۰۰ به عنوان جایگزین (Placeholder) استفاده کنید. وقتی کار به اتمام رسید و سایت دوباره کدهای ۲۰۰ را ارسال کرد، روند خزش سایت توسط ربات ها مجدداً و به صورت تدریجی افزایش می یابد.