گوگل طی هماهنگی با سازمانهای بینالمللی استانداردسازی، تصمیم گرفته است تا اطلاعات مربوط به کپیرایت (حق نشر) و نام پدیدآورنده را در نتایج جستجوی تصاویر خود (Google Images) نمایش دهد. این ویژگی جدید منحصراً برای تصاویری فعال میشود که حاوی متادیتا (فراداده) مربوط به سازنده و کپیرایت باشند. پیشبینی میشود که این تغییر، به افزایش چشمگیر ترافیک ارگانیک سایتها کمک شایانی کند.
چرا باید افزودن متادیتای IPTC به تصاویر را جدی بگیرید؟
بر اساس گفتههای یکی از مدیران ارشد توسعهدهنده ابزارهای مدیریت حقوق داراییهای دیجیتال، افزودن این متادیتا به تصاویر کمک میکند تا محتوای بصری شما در جستجوی تصاویر گوگل بهتر و بیشتر دیده شود. این موضوع برای افراد و سازمانهایی که از طریق تصاویرشان درآمدزایی میکنند (مانند سایتهای فروش عکس، پورتفولیوهای معماری و فروشگاههای اینترنتی) بسیار حائز اهمیت است؛ چرا که مستقیماً به هدایت ترافیک بیشتر به سمت سایت منجر میشود.
این مدیر ارشد در این باره میگوید:
«بهکارگیری استانداردهای متادیتای IPTC در نتایج تصاویر گوگل، علاوه بر اینکه تضمین میکند اعتبار سازنده بهدرستی رعایت شده و از کپیرایت عکاسان حمایت شود، باعث افزایش چشمگیر کشفپذیری (Discoverability) محتوا و پدیدآورندگان آن نیز میشود. این یک پیروزی بزرگ برای جامعه حرفهای عکس و تصویر به شمار میرود.»
تیم سئو در دانش وب نیز همواره بر این نکته تاکید دارد که سئوی تصاویر در دنیای امروز صرفاً به نوشتن تگ Alt (متن جایگزین) محدود نمیشود و توجه به چنین جزئیات فنی و استانداردهایی، میتواند وجه تمایز قدرتمند شما نسبت به رقبایتان باشد.
متادیتای تصویر (Image Metadata) چیست؟
استاندارد متادیتای عکس IPTC، در واقع اطلاعاتی است که درون خودِ فایل تصویر، در قالب کدهای پنهان، جاسازی (Embed) میشود. این متادیتا بهصورت کاملاً عمدی و دستی به تصویر اضافه میگردد و بهطور پیشفرض روی هر عکسی وجود ندارد. برای اینکه موتور جستجوی گوگل بتواند این اطلاعات را در نتایج Google Images برای کاربران نمایش دهد، حتماً باید متادیتای مربوط به سازنده (Creator) و فیلد اعتبار (Credit) از قبل درون فایل عکس قرار گرفته باشد.
توضیح: متادیتای IPTC خود را به تصاویرتان اضافه کنید تا گوگل بتواند اطلاعات مربوط به نام، حقنشر و کپیرایت شما را مستقیماً در بخش جستجوی تصاویر به کاربران نشان دهد.

: این تصویر نشان میدهد که چگونه اطلاعاتی مانند نام سازنده، اعتبار و کپیرایت به صورت کدهای پنهان در داخل فایل عکس جاسازی میشوند.
گوگل دقیقاً چه اطلاعاتی از متادیتای تصاویر را نشان میدهد؟
بر اساس اطلاعیه رسمی منتشر شده در صفحه استانداردهای IPTC، گوگل نمایش دادههای مربوط به سه بخش اصلی را آغاز خواهد کرد: سازنده تصویر (Creator)، خط اعتبار (Credit Line) و اعلان کپیرایت (Copyright Notice).
خط اعتبار (Credit line) در واقع همان خط متنی است که مالک یا سازنده تصویر درخواست میکند هنگام نمایش عکسش در جستجوی تصاویر گوگل به کاربر نشان داده شود (برای مثال: عکس از استودیو ایکس / اختصاصی وبسایت فلان).
مراقب افزونههای وردپرس باشید: احتمال حذف متادیتای IPTC
افزونههای متعددی در سیستم مدیریت محتوای وردپرس وجود دارند که وظیفه بهینهسازی و فشردهسازی تصاویر را بر عهده دارند. فرآیند کاهش حجم عکس، گاهی بهطور پیشفرض متادیتای سازنده را حذف میکند تا بایتهای اضافی فایل را پاک کند. به عنوان مثال، افزونه معروف فشردهسازی عکس Optimus متادیتای EXIF و IPTC را بهصورت پیشفرض از روی تصاویر پاک میکند. برای جلوگیری از این اتفاق، باید شخصاً وارد تنظیمات افزونه شده و به صورت دستی مانع از حذف این اطلاعات ارزشمند شوید.
البته این تنها افزونه وردپرسی نیست که این کار را انجام میدهد. فارغ از اینکه از چه CMS یا سیستمی استفاده میکنید، حتماً تنظیمات تمام افزونههای بهینهسازی تصویر خود را بررسی کنید تا مطمئن شوید که متادیتای IPTC حذف نمیشود. (چنانچه برای پیکربندی اصولی سایت و تنظیمات فنی این افزونهها به راهنمایی نیاز دارید، متخصصان دانش وب در بخش طراحی سایت و پشتیبانی فنی میتوانند زیرساخت پلتفرم شما را بهگونهای تنظیم کنند که همزمان با حفظ بالاترین سرعت لود، اطلاعات حیاتی سئوی تصاویر شما نیز کاملاً محفوظ بماند).
چگونه متادیتای IPTC را به تصاویر خود اضافه کنیم؟
یک تصویر دیجیتال در هسته خود مجموعهای از کدهاست و متادیتای IPTC در میان همین کدهایی که تصویر را شکل میدهند، جاسازی میشود. بر اساس راهنمای رسمی صفحه استانداردهای IPTC، ابزارهای زیر قابلیت افزودن این متادیتا به عکسها را دارند:
- نرمافزارهای حرفهای ادوبی فتوشاپ (Adobe Photoshop) و ادوبی لایتروم (Adobe Lightroom).
- ابزار رایگان دستکاری و ویرایش تصویر GIMP (برای یادگیری نحوه کار میتوانید به مستندات رسمی این نرمافزار مراجعه کنید).
- ابزارهای تخصصی عکاسان نظیر ACDSee Pro، FotoStation، PhotoMechanic و سیستم مدیریت داراییهای دیجیتال Extensis Portfolio.
- برای افراد فنیتر و برنامهنویسان، ابزار خط فرمان ExifTool قابلیت این را دارد که در قالب یک اسکریپت اجرا شود تا متادیتای تعداد زیادی عکس را بهصورت گروهی و همزمان بهروزرسانی کند.

نمایی از محیط نرمافزار ادوبی لایتروم که در آن کاربر در حال تکمیل فیلدهای مربوط به سازنده و کپیرایت در پنل Metadata برای یک عکس منظره است.
مشخصات و استانداردهای رسمی تصاویر در IPTC
در این بخش، تعاریف رسمی فیلدهای مختلف طبق استانداردهای IPTC را مرور میکنیم:
تعریف رسمی فیلد سازنده (Creator line)
«شامل نام عکاس است؛ اما در مواردی که نباید هویت شخص عکاس فاش شود، استفاده از نام یک شرکت یا سازمان بهجای آن میتواند رویکردی مناسب باشد.»
تعریف رسمی فیلد اعتبار (Credit line)
«اشاره به شخص (یا اشخاص) و/یا سازمان (یا سازمانهایی) دارد که تأمینکننده تصویر درخواست کرده نام آنها در هنگام انتشار ذکر شود. این بخش یک فیلد متنی آزاد (Free-text) است.»
تعریف رسمی اعلان کپیرایت (Copyright line)
«حاوی هرگونه اعلان کپیرایتِ ضروری برای ادعای مالکیت معنوی این عکس است و باید مالک فعلی حقنشر تصویر را مشخص کند. نهادهای دیگر، مانند پدیدآورنده اصلی عکس نیز میتوانند در فیلد مربوطه اضافه شوند. همچنین هرگونه توضیح و تبصره درباره حقوق استفاده از تصویر باید در بخش “شرایط استفاده از حقوق (Rights usage terms)” درج گردد.»
نتیجهگیری
در دنیای رقابتی دیجیتال مارکتینگ امروز، سئو و بهینهسازی تصاویر (Image SEO) دیگر صرفاً به کاهش حجم عکس و وارد کردن کلمات کلیدی در متن جایگزین (Alt Text) ختم نمیشود؛ بلکه اثبات مالکیت معنوی و استفاده هوشمندانه از متادیتای IPTC، یک گام کاملاً حرفهای برای افزایش اعتبار برند و جذب ترافیک ارگانیکِ بیشتر از طریق جستجوی تصاویر گوگل است. با ثبت اطلاعات کپیرایت و نام سازنده، نهتنها از سرقت بصری محتوای اختصاصی خود جلوگیری میکنید، بلکه مسیر «کشف شدن» کسبوکارتان را برای مشتریان بالقوه هموارتر میسازید. به یاد داشته باشید که موفقیت در دنیای آنلاین نیازمند توجه به همین ظرافتهای فنی است. آژانس دیجیتال مارکتینگ دانش وب با ارائه خدمات تخصصی در زمینههای طراحی سایت، تدوین استراتژیهای مدرن سئو و بازاریابی دیجیتال، همواره در کنار شماست تا با پیادهسازی بهروزترین استانداردهای جهانی، جایگاه برندتان را در رتبههای برتر موتورهای جستجو تثبیت کنید.