مدیرعامل آلفابت (شرکت مادر گوگل)، ساندار پیچای، اخیراً اعلام کرد که دمیس هاسابیس (Demis Hassabis)، هم بنیان گذار و مدیرعامل Google DeepMind، از این پس به عنوان دانشمند ارشد آلفابت و رئیس هیئت مدیره دیپ مایند فعالیت خواهد کرد. این تغییرات ساختاری درست در زمانی رخ می دهد که جف دین (Jeff Dean)، دانشمند ارشد و یکی از ارکان اصلی گوگل، این شرکت را ترک می کند تا شرکت جدیدی در حوزه هوش مصنوعی به نام Discovery Loop (حلقه اکتشاف) تاسیس کند.
خروج جف دین را تنها می توان به عنوان یک ضایعه و فقدان بزرگ برای گوگل توصیف کرد. او در بسیاری از پیشرفت های بنیادین شبکه های عصبی، یادگیری ماشین (Machine Learning) و توسعه زیرساخت هایی که سیستم های هوش مصنوعی امروزی را در سراسر جهان پایه گذاری کردند، نقشی کلیدی داشت. ما در تیم دانش وب همواره تحولات این چنینی را رصد می کنیم، چرا که تغییر در زیرساخت های هوش مصنوعی گوگل، مستقیماً بر استراتژی های سئو و بازاریابی دیجیتال تاثیر می گذارد.
دمیس هاسابیس (Demis Hassabis) و افق های جدید
دمیس هاسابیس که هم بنیان گذار DeepMind است، تاکنون چهره شناخته شده و نماینده اصلی این بخش بوده است. او همچنان نقش خود را در دیپ مایند حفظ خواهد کرد، اما از این پس نفوذ و تاثیرگذاری بسیار گسترده تری بر جهت گیری تمام بخش های هوش مصنوعی گوگل، از جمله زیرمجموعه Isomorphic Labs خواهد داشت.
آزمایشگاه های ایزومورفیک (Isomorphic Labs) یک بخش تحقیقاتی دارویی مبتنی بر هوش مصنوعی در گوگل است که روی توسعه داروهای شیمیایی و بیوداروها تمرکز دارد. این بخش در حال حاضر با غول های داروسازی جهان مانند Eli Lilly و Novartis برای توسعه داروهای شیمیایی، و با شرکت Johnson & Johnson برای تولید بیوداروها (داروهای زیستی) همکاری می کند. جای تعجب نیست که گوگل قدرت هوش مصنوعی خود را در مسیر کشف روش های جدید داروسازی به کار گرفته است؛ چرا که این صنعت، بازاری تریلیون دلاری محسوب می شود.
تصویری های تک و فوتوریستیک از آنالیز ساختارهای مولکولی و دارویی توسط شبکه های عصبی هوش مصنوعی در Isomorphic Labs.
ارتقای جایگاه کورای کاووکچواوغلو (Koray Kavukcuoglu)
کورای کاووکچواوغلو پیش از این دو سمت مهم را بر عهده داشت: مدیر ارشد فناوری (CTO) در گوگل دیپ مایند و معمار ارشد هوش مصنوعی در گوگل. او اکنون به مقام معاون ارشد (Senior Vice President) گوگل دیپ مایند ارتقا یافته و مسئولیت رهبری روزمره این مجموعه را بر عهده دارد. وظایف جدید او شامل نظارت بر تیم های توسعه اپلیکیشن ها و مدل های زبانی جمنای (Gemini) و همچنین مدل های پیشگام (Frontier Models) است. او در کنار این وظایف، همچنان جایگاه خود به عنوان معمار ارشد هوش مصنوعی گوگل را حفظ می کند.
ساندار پیچای در بیانیه خود این گونه توضیح داد:
«کورای از همان روزهای ابتدایی در دیپ مایند حضور داشته است. او در طول ۱۳ سال فعالیت خود در این مجموعه، تیم یادگیری عمیق (Deep Learning) ما را پایه گذاری کرد و مسیر موفقیت دستاوردهای بزرگی همچون WaveNet و DQN را هموار ساخت. بی صبرانه منتظرم تا رهبری او را در فصل جدید فعالیت های گوگل دیپ مایند (GDM) تماشا کنم.»
چرا جدایی جف دین یک اتفاق بسیار مهم است؟
جف دین نقش بسیار پررنگی در تاریخ گوگل ایفا کرده است. شاید نام او برای بسیاری از صاحبان وب سایت ها و متخصصان سئو چندان آشنا نباشد، اما اختراعات و مشارکت های او تاثیر عظیمی در شکل گیری نحوه آموزش شبکه های عصبی داشته است. (به همین دلیل است که ما در آژانس دیجیتال مارکتینگ دانش وب، هنگام تدوین استراتژی های سئو و طراحی سایت، همواره به درک عمیق از الگوریتم های مبتنی بر این شبکه های عصبی تاکید داریم).
او یکی از مخترعان مشترک TensorFlow است؛ یکی از پلتفرم های نرم افزاری بنیادین که یادگیری عمیق مدرن و در نتیجه، هوش مصنوعی مولد (Generative AI) امروزی را امکان پذیر کرد.
جف دین بخشی از تیمی بود که نشان داد چگونه شبکه های عصبی می توانند بازنمایی های سطح بالای معنادار را از میان میلیون ها نقطه داده ی بدون برچسب (Unlabeled Data) یاد بگیرند. او همچنین یکی از مخترعان مفهوم «تقطیر دانش» (Knowledge Distillation) در سال ۲۰۱۵ بود. تقطیر دانش روشی است که به یک مدل هوش مصنوعی کوچک تر آموزش می دهد تا رفتاری مشابه مدل های بسیار بزرگ تر داشته باشد. این همان تکنیکی است که شرکت های چینی به استفاده از آن برای کپی برداری از برترین مدل های OpenAI و Anthropic متهم شده اند؛ و همچنین روشی است که برای مهندسی معکوس نتایج جستجوی مبتنی بر هوش مصنوعی به کار می رود.
دیاگرام مفهومی و سه بعدی از تبدیل داده های متراکم شبکه های عصبی بزرگ به مدل های بهینه سازی شده و سریع تر.
مقالات پژوهشی برجسته جف دین
برای درک بهتر تاثیر او، بیایید نگاهی به مهم ترین مقالات و دستاوردهای پژوهشی او بیندازیم:
MapReduce: پردازش ساده داده ها در خوشه های بزرگ (۲۰۰۴):
این مقاله تاثیر بسیار قدرتمندی بر توسعه چارچوب Hadoop داشت و به شکل گیری و ایجاد صنعت «کلان داده» (Big Data) کمک شایانی کرد.
Bigtable: یک سیستم ذخیره سازی توزیع شده برای داده های ساختاریافته (۲۰۰۶):
سیستم Bigtable نشان داد که چگونه می توان داده های ساختاریافته را در هزاران سرور ذخیره کرد و آن را تا مقیاس پتابایت (Petabyte) گسترش داد. این دستاورد مستقیماً بر نحوه ایندکس شدن صفحات وب در مقیاس وسیع (همان چیزی که امروز در سئو با آن سروکار داریم) تاثیر گذاشت.
Large Scale Distributed Deep Networks (شبکه های عمیق توزیع شده در مقیاس بزرگ – ۲۰۱۲):
این مقاله سیستم DistBelief را معرفی کرد که پیشگام و نسل قبلی TensorFlow محسوب می شود. این پژوهش نشان داد که چگونه می توان مدل هایی با میلیاردها پارامتر را آموزش داد.
Distilling the Knowledge in a Neural Network (تقطیر دانش در یک شبکه عصبی – ۲۰۱۵):
همان طور که پیش تر اشاره شد، این روشی برای آموزش یک هوش مصنوعی کوچک تر است تا خروجی هایی با کیفیت مشابه یک مدل بزرگ تر تولید کند. این مقاله همچنین نشان داد که چگونه می توان چندین مدل مختلف را در یک مدل واحد ادغام کرد و نحوه آموزش مدل های متخصص و کوچک تر که با سرعت بالایی آموزش می بینند را معرفی نمود.
TensorFlow: سیستمی برای یادگیری ماشین در مقیاس بزرگ (۲۰۱۶):
تنسورفلو (TensorFlow) همان لایه زیرساختی منعطفی است که توسعه هوش مصنوعی را به شکلی که امروز می شناسیم، امکان پذیر کرد.
اگرچه ممکن است بسیاری از افراد در جامعه سئو ندانند جف دین کیست، اما او در پشت صحنه زندگی حرفه ای آن ها، در تبدیل شدن گوگل به غول امروزی و توسعه کل اکوسیستم هوش مصنوعی، نقش بسیار بزرگی ایفا کرده است. بدون اغراق، کناره گیری جف دین از گوگل یک تحول بزرگ برای این شرکت و به تبع آن برای جامعه سئوکاران به حساب می آید.
: نمای گرافیکی مدرن از سیستم های ذخیره سازی توزیع شده و پردازش کلان داده ها که پایه و اساس موتورهای جستجوی مدرن و سئو را تشکیل می دهن
ساندار پیچای در ادامه بیانیه خود افزود:
«در نهایت، پس از یک دوره بی نظیر و شگفت انگیز ۲۷ ساله، جف دین اکنون در نقطه ای قرار دارد که می خواهد مسیر جدیدی را امتحان کند و ما بسیار هیجان زده ایم که از او در این راه حمایت کنیم. جف به همراه سانجای گماوات (Sanjay Ghemawat)، از مدیران ارشد گوگل، در حال راه اندازی یک شرکت مستقل با منافع عمومی هستند تا به اکتشافات در حوزه یادگیری ماشین (ML)، علوم و مهندسی سرعت ببخشند. جف و سانجای در پیشبرد برخی از مهم ترین تحولات فناوری، از زیرساخت های اولیه جستجوی ما گرفته تا شبکه های عصبی که عصر مدرن هوش مصنوعی را خلق کردند، نقش محوری داشتند.
در سطح شخصی، کار کردن در کنار جف و سانجای برای من یک افتخار بزرگ بود و برای آن ها بهترین ها را آرزو می کنم! ما به عنوان یک سرمایه گذار بنیان گذار و شریک ابری (Cloud Partner) به همکاری با آن ها ادامه خواهیم داد و در زمینه چارچوب های تحقیقاتی برای سیستم های یادگیری ماشین و پیشرفت های زیرساختی مرتبط، با یکدیگر مشارکت خواهیم کرد.»
نتیجه گیری
استعفای جف دین از گوگل، تنها یک تغییر مدیریتی ساده نیست؛ بلکه پایان یک عصر طلایی در توسعه زیرساخت های جستجو و آغازگر فصلی جدید در دنیای هوش مصنوعی است. دستاوردهای او مانند TensorFlow و الگوریتم های پردازش کلان داده، هسته اصلی موتور جستجوی گوگل را شکل داده اند. برای کسب وکارها و متخصصان سئو، این تغییرات پیامی روشن دارد: هوش مصنوعی و مدل های زبانی (مانند Gemini) با سرعت بی سابقه ای در حال تسخیر نتایج جستجو هستند. برای بقا و رشد در این فضای رقابتی، تکیه بر روش های سنتی دیگر پاسخگو نیست. ما در دانش وب با درک عمیق از این تحولات، به شما کمک می کنیم تا وب سایت و کسب وکار خود را با آخرین استانداردهای سئو و دیجیتال مارکتینگ مبتنی بر هوش مصنوعی همگام کنید تا در این عصر جدید، همیشه یک قدم از رقبای خود جلوتر باشید.