برای سئو (SEO)، کلمات کلیدی هنوز هم اهمیت دارند. در این مقاله می خوانید که چرا کلمات کلیدی سئو باید سنگ بنای محتوای شما باشند تا بتوانند نیازهای کاربران جستجوگر را شناسایی و برطرف کنند.
کلمات کلیدی سئو (SEO Keywords) چه هستند؟
کلمات کلیدی سئو، طیف وسیعی از تک واژه ها تا عبارات پیچیده و طولانی را شامل می شوند و برای جهت دهی به محتوای وب سایت جهت افزایش ترافیک ارگانیک (طبیعی) و مرتبط به کار می روند.
مخاطبان شما زمانی که به دنبال چیزی مرتبط با برند، محصولات یا خدمات شما می گردند، از این کلمات استفاده می کنند. زمانی که تحقیق کلمات کلیدی (Keyword Research) و بهینه سازی آن ها به شکل موثری انجام شود، این کلمات مانند یک پل ارتباطی عمل می کنند که مخاطب هدف را مستقیماً به وب سایت شما متصل می سازد.
اما مگر کلمات کلیدی در سئو «نمرده اند»؟!
فرقی نمی کند این جمله را بارها شنیده باشید یا اولین بار باشد که به گوشتان می خورد؛ عبارت «کلمات کلیدی مرده اند» (Keywords are dead) جمله ای است که هر از گاهی با سر و صدای زیاد وارد محافل سئو می شود.
به جای اینکه از کنار این ادعای تکراری، صفر و صدی و اغلب «کلیک خور» (Click-bait) با احتیاط رد شویم، بیایید مستقیماً با آن روبرو شویم. چندین اتفاق و تحول در دنیای سئو باعث شده که این ادعا هر بار از خواب زمستانی بیدار شود؛ اما چهار مورد اصلی وجود دارد که بیش از همه به چشم می آیند:
۱. کلمات کلیدی «ارائه نشده اند» (Not Provided)
اگر تازه وارد دنیای سئو شده اید، شاید برایتان عجیب باشد که بدانید زمانی کلمات کلیدی ارگانیک به راحتی در گوگل آنالیتیکس (Google Analytics)، ادوبی امنیچر (Adobe Omniture) و سایر پلتفرم های تحلیل داده قابل مشاهده بودند.
اما از سال ۲۰۱۰ همه چیز شروع به تغییر کرد؛ زمانی که گوگل بی سروصدا قدم هایی برای حذف داده های مربوط به کلمات کلیدی برداشت. از اواخر سال ۲۰۱۱ تا سال بعد از آن، بخش عظیمی از قابلیت مشاهده کلمات کلیدی ارگانیک از دسترس خارج شد. طولی نکشید که منبع اصلی ورودی کلمات کلیدی در گزارش های هر سایتی به عبارت معروف “(not provided)” تبدیل شد. (البته امروزه در گوگل سرچ کنسول به بخش زیادی از این داده ها دسترسی داریم، اما دیگر مانند گذشته در آنالیتیکس قابل رصد مستقیم برای تک تک جلسات کاربری نیستند).
زمانی که دید ما نسبت به کلمات کلیدی محدود شد و به نظر می رسید در حال پرواز با چشمان بسته هستیم، خیلی ها عجولانه آگهی ترحیم کلمات کلیدی را منتشر کردند!
اما واقعاً چه چیزی تغییر کرده بود؟
در نهایت، مردم همچنان مثل قبل جستجو می کردند و گوگل هم روش تفسیر محتوای ما را تغییر نداده بود. همه ما این معمای فلسفی معروف را شنیده ایم: «اگر درختی در جنگل بیفتد و هیچ کس آنجا نباشد که صدای آن را بشنود، آیا صدایی تولید شده است؟»
این ماجرا هم دقیقاً همین طور است. هیچ چیز تغییر نکرده بود؛ فقط ما دیگر آنجا نبودیم که داده ها را به شکل قبل ببینیم.
حرف آخر: کلمات کلیدی نمرده اند؛ روش قدیمی ردیابی آن ها مرده است.

یک دیاگرام مقایسه ای که نشان می دهد سئوی قدیمی بر تکرار کلمات دقیق تمرکز داشت، اما سئوی مدرن با کمک هوش مصنوعی و NLP، نیت نهفته در عبارات محاوره ای را درک کرده و به محتوای مرتبط متصل می کند.
۲. «هوش مصنوعی و پردازش زبان طبیعی (NLP)، کلمات کلیدی را منسوخ کرده اند»
بار دیگری که اعتبار کلمات کلیدی به چالش کشیده شد، سال ۲۰۱۳ بود؛ زمانی که گوگل الگوریتم خود را از نو بازسازی کرد.
الگوریتم مرغ مگس خوار (Hummingbird) که نامش را به خاطر سرعت و دقت بالایش گرفته بود، به گوگل کمک کرد تا «قصد و نیت کاربر از جستجو» (Search Intent) را، به ویژه در جستجوهای پیچیده و محاوره ای، بسیار بهتر درک کند.
در سال ۲۰۱۵، گوگل فاکتور رتبه بندی مبتنی بر هوش مصنوعی خود یعنی رنک برین (RankBrain) را به این ترکیب اضافه کرد تا توانایی تفسیر عبارات جستجو (Queries) را بیش از پیش ارتقا دهد.
قبل از این تحولات، جستجوی عبارتی مثل «کدام پیتزافروشی های نزدیک من پیک دارند؟» باعث می شد گوگل صرفاً به دنبال صفحاتی بگردد که دقیقاً شامل همین کلمات باشند. اما بعد از RankBrain، گوگل از این کلمات به عنوان سیگنال های زمینه ای (Contextual Signals) استفاده کرد تا بفهمد ما واقعاً چه می خواهیم و اغلب در پشت صحنه، عبارت جستجوی ما را بازنویسی می کرد (مثلاً آن را به «پیتزا بیرون بر در کد پستی ۶۶۰۶۲» یا در مثالی بومی به «سفارش آنلاین پیتزا در سعادت آباد» تبدیل می کرد).
اینکه بدانیم گوگل ممکن است عبارات جستجوی ما را بازنویسی کند، شاید این تصور را ایجاد کند که کلمات کلیدی دیگر به درد نمی خورند. اما در واقعیت، گوگل فقط در نحوه استفاده از اطلاعاتی که ما به او می دهیم، باهوش تر شده است.
در حقیقت، هرچقدر گوگل ظرافت های زبانی را بیشتر درک کند و مجهزتر شود تا زبان ما را به نیت واقعی مان پیوند دهد، می توان ادعا کرد که کلمات کلیدی حتی مهم تر از قبل هم شده اند.
این موضوع با ورود الگوریتم برت (BERT) کاملاً اثبات شد. الگوریتم BERT در اواخر سال ۲۰۱۹ در هسته الگوریتم گوگل قرار گرفت. یک سال پیش از انتشار رسمی، BERT به دلیل توانایی فوق العاده اش در انجام محاسبات پیچیده زبان شناختی، به استاندارد صنعت پردازش زبان طبیعی (NLP) تبدیل شده بود.
دیگر آن دوران که گوگل «کلمات توقف» (Stop Words – مانند حروف اضافه مثل «از»، «به»، «در»، «برای») را نادیده می گرفت، گذشته است. اکنون، تک تک کلمات موجود در جستجوی شما (و ترتیب دقیقی که آن ها را به کار می برید) اهمیت دارد. (برای مثال در زبان فارسی، گوگل اکنون تفاوت ظریف بین «سفر از تهران به شیراز» و «سفر به تهران از شیراز» را به لطف درک حروف اضافه کاملاً متوجه می شود).
و از آنجایی که این کلمات برای گوگل مهم هستند، آیا نباید برای ما هم مهم باشند؟
حرف آخر: کلمات کلیدی نمرده اند؛ روش قدیمی گوگل برای تفسیر آن ها مرده است.
۳. «جستجوی صوتی (Voice Search) کلمات کلیدی را بی استفاده کرده است»
هم زمان با اینکه جستجوی صوتی از یک قابلیت جدید و تفننی به یکی از عادات اصلی در رفتار جستجوی ما تبدیل شد، بسیاری از خود پرسیدند که این تغییر چه معنایی برای کلمات کلیدی دارد. همه ما می دانستیم که جستجوی صوتی بر کلمات کلیدی تأثیر گذاشته است، اما آیا آن ها را کشته است؟
ما پرحرف تر و جزئی نگرتر شده ایم
ترکیبی از درک ناخودآگاه ما از مهارت های تفسیری پیشرفته گوگل، و تفاوت طبیعی میان «صحبت کردن» و «تایپ کردن»، باعث شده که ما به جستجوگرانی بسیار محاوره ای و جزئی نگر تبدیل شویم.
در گذشته، اگر می خواستیم بدانیم همسر اول برد پیت چه کسی بوده است، افکارمان را به یک عبارت مناسب موتور جستجو ترجمه می کردیم؛ مثلاً تایپ می کردیم: «همسران برد پیت». اما حالا، خیلی راحت به گوگل می گوییم چه می خواهیم: «همسر اول برد پیت چه کسی بود؟».
این یکی از دلایل اصلی است که چرا ۱۵ درصد از جستجوهای روزانه در گوگل، عباراتی هستند که گوگل تا به حال آن ها را ندیده است.
بنابراین، هرچند این اتفاق یک پیروزی بزرگ برای کاربران است، اما چالش هایی را برای متخصصان سئو ایجاد کرده است. برای مثال، وقتی بخش قابل توجهی از ترافیک سایت از عباراتی می آید که به ندرت (یا هرگز) قبلاً جستجو نشده اند، بسیار دشوار است که بدانیم دقیقاً باید روی کدام کلمات کلیدی تمرکز کنیم.
اما این موضوع دوباره ما را به همان بحث “(not provided)” برمی گرداند. صرفاً به این دلیل که ابزارهای ردیابی ما کامل نیستند، به این معنا نیست که اهمیت کلمات کلیدی ذره ای کم شده است.
ما کلمات کلیدی مهم را حذف می کنیم (و گوگل باز هم می فهمد!)
آیا می دانستید از طریق جستجوی صوتی می توانید تاریخ انتشار اولین آلبوم موسیقی «اسکارلت جوهانسون» را پیدا کنید، بدون اینکه حتی نام او یا نام آلبومش را در جستجوی خود بیاورید؟ (نکته حاشیه ای: اصلاً می دانستید اسکارلت جوهانسون آلبوم موسیقی دارد؟!)
گوگل درک می کند که «زمینه» (Context) اهمیت دارد؛ نه فقط در داخل یک جستجو، بلکه در بین رشته ای از جستجوهای متوالی. (مثلاً اگر اول بپرسید «بازیگر نقش بلک ویدو کیست؟» و بعد بپرسید «اولین آلبومش کی منتشر شد؟»، گوگل ارتباط این دو را می فهمد).
پس، اگر بتوانیم بخش های کلیدی را حذف کنیم و همچنان به جواب برسیم، آیا کلمات کلیدی واقعاً اهمیت دارند؟ البته که دارند! این موضوع فقط ما را مجبور می کند که یک قدم به عقب برداریم و به تصویر بزرگ تر نگاه کنیم، نه اینکه هر جستجو را در خلأ و جدا از بقیه بررسی کنیم.
حرف آخر: کلمات کلیدی نمرده اند؛ «تایپ کردن» به عنوان تنها روش جستجوی آن ها مرده است.
این گرافیک نشان می دهد که چگونه جستجوی صوتی باعث شده کاربران عبارات طولانی تر و محاوره ای تری استفاده کنند. گوگل با درک «زمینه»، نیت نهایی را شناسایی می کند، حتی اگر پایش تک تک کلمات دشوار باشد.
۴. «ابزار Keyword Planner ثابت کرد که کلمات کلیدی چندان با هم تفاوتی ندارند»
از سال ۲۰۱۴ و با شدت گرفتن آن در دو سال بعد، ابزار Google Keyword Planner شروع به تجمیع و گروه بندی حجم جستجو (Search Volume) برای عبارات مشابه کرد.
به جای اینکه نشان دهد «کلمه کلیدی الف» ماهانه ۱۰۰ بار و «کلمه کلیدی الف-۱» ماهانه ۵۰ بار جستجو می شود، حجم جستجوی هر دو را ۱۵۰ نشان می داد.
گوگل اعلام کرد دلیل این کار این است که «مطمئن شود شما مشتریان بالقوه را از دست نمی دهید» و «پتانسیل نمایش تبلیغات شما را در جستجوهای مرتبط به حداکثر برساند.» این توضیح قطعاً چنین القا می کند که نیت جستجوگر (Search Intent) بین عبارات نزدیک به هم، تفاوت چندانی ندارد.
این حرکت گوگل به نظر می رسید این ایده را تقویت می کند که متخصصان سئو فقط باید نگران «موضوعات» (Topics) باشند، نه کلمات کلیدی. با این حال، این تئوری توضیح نمی دهد که چرا نتایج جستجوی طبیعی گوگل (SERP) اغلب برای دو کلمه کلیدی که Keyword Planner آن ها را کاملاً مترادف می داند و با هم یکی می کند، به شدت متفاوت است!
در نهایت، فراموش نکنید که Keyword Planner یک ابزار تبلیغات کلیکی (PPC) است. نیازی نیست طرفدار تئوری توطئه باشید تا بفهمید که مجبور کردن تبلیغ دهندگان به گسترش هدف گذاری کلمات کلیدی شان، چقدر می تواند یک تصمیم با انگیزه های مالی برای گوگل باشد.
حرف آخر: کلمات کلیدی نمرده اند؛ اما معیارهای آماری گوگل برای نمایش حجم آن ها شاید دیگر مثل قبل قابل اتکا نباشند.
چرا کلمات کلیدی تا این حد برای سئو مهم هستند؟
کلمات کلیدی به دلایل متعددی برای گوگل و متخصصان سئو اهمیت دارند، اما دو دلیل از همه بزرگ تر است:
- کلمات کلیدی به ما سرنخ می دهند که مردم چه کسانی هستند و چه می خواهند، و به ما اجازه می دهند نیازهای آن ها را بهتر برطرف کنیم.
- کلمات کلیدی یک «هدف مرکزی» (Bullseye) در اختیار بازاریابان قرار می دهند تا محتوای خود را به سمت آن نشانه بگیرند.
۱. کلمات کلیدی سرنخ هستند
اهمیت کلمات کلیدی در سئو، تا حدی به خاطر اهمیت آن ها در خارج از دنیای سئو است! برای یک دقیقه کلمات کلیدی، رتبه بندی ها، ترافیک یا حتی وب سایتتان را فراموش کنید. اگر از احساسات، دغدغه ها و ترس های واقعی مشتریانتان باخبر بودید، کسب وکار خود را چقدر متفاوت اداره می کردید؟ این بینش ها چقدر بر استراتژی بازاریابی شما تأثیرگذار بودند؟
سث استیونز-داویدوویتز (Seth Stephens-Davidowitz) در کتاب معروف خود به نام «همه دروغ می گویند» (Everybody Lies)، یافته هایش را درباره اینکه رفتار جستجوی انسان ها چه چیزهایی را درباره روان شناسی آن ها فاش می کند، به اشتراک می گذارد.
وقتی در یک جلسه گروه کانونی (Focus Group) هستیم، به یک نظرسنجی پاسخ می دهیم یا در توییتر (X) و اینستاگرام کامنتی می گذاریم، همگی تمایل داریم پاسخ هایمان را بر اساس اینکه دیگران درباره ما چه فکری می کنند، سانسور یا تنظیم کنیم.
اما وقتی در حال جستجو در گوگل هستیم چطور؟ ترکیب «ناشناس بودن» و «دسترسی فوری به انبوهی از اطلاعات»، راه را برای نگاهی خالص، بی پرده و دست نخورده به آنچه واقعاً می خواهیم، هموار می کند.
سرم حقیقت گوی مبتنی بر داده!
در هسته خود، تحقیق کلمات کلیدی یک ابزار قدرتمند تحقیقات بازار است که می توان از آن به روش های بسیار متفاوتی فراتر از تولید محتوای وب سایت استفاده کرد.
برای اینکه بیشترین بهره را از کلمات کلیدی ببرید، باید فراتر از ترجمه صریح و تحت اللفظی کلمات نگاه کنید و سرنخ های ضمنی (Implicit Clues) را دریافت کنید تا به نیت واقعی پشت هر کلمه کلیدی پی ببرید.
به عنوان مثال، بیایید عبارت جستجوی [ایمن ترین تخت نوزاد ۲۰۲۰] (یا در ایران: [ایمن ترین تخت و کمد نوزاد ۱۴۰۵]) را بررسی کنیم:
| اطلاعات صریح (Explicit Information) | اطلاعات ضمنی و پنهان (Implicit Information) |
|---|---|
| نگران ایمنی است | احتمالاً برای اولین بار است که پدر یا مادر می شوند |
| می خواهد بین بیش از یک مدل تخت حق انتخاب داشته باشد | می خواهد بداند چه ویژگی هایی باعث ایمن یا ناایمن شدن تخت نوزاد می شود |
| به دنبال مقاله ای است که جدید و به روز باشد (سال ۲۰۲۰/۱۴۰۵) | درک می کند که استانداردهای ایمنی در طول زمان تغییر می کنند |
| – | در مرحله تحقیق است و قصد خرید در آینده نزدیک را دارد |
| – | احتمالاً در حال خرید سایر لوازم سیسمونی و اتاق نوزاد نیز هست |
| – | ایمنی برای او مهم تر از قیمت یا زیبایی ظاهری است |
| – | احتمالاً به دنبال لیستی از تخت هاست که بر اساس معیارهای ایمنی رتبه بندی شده اند |
۲. کلمات کلیدی مانند پرسوناها (Personas) هستند
پرسوناهای مخاطب مانند خالِ وسط سیبل هدف گیری عمل می کنند. آن ها تمام چیزی نیستند که ما به دنبالش هستیم، اما با نشانه رفتن به سمت آن ها، خودمان را در مسیر موفقیت قرار می دهیم.
موضوع این نیست که من فقط بخواهم برای «خانم های ۵۴ ساله ای به نام بِتی که حساب بازنشستگی دارند و فرزندانشان به زودی از خانه می روند» بازاریابی کنم؛ بلکه این سطح از جزئیات و تمرکز به من کمک می کند مطمئن شوم گروه درستی از افراد را جذب می کنم. برعکس، اگر هیچ تمرکزی نداشته باشید و سعی کنید نظر همه را جلب کنید، احتمالاً دست خالی برمی گردید.
این واقعاً یک پارادوکس زیباست: محدود و انحصاری کردن مخاطب هدف، اغلب رابطه مستقیمی با بزرگ تر شدن اندازه مخاطبان واقعی شما دارد و برعکس.
در مورد کلمات کلیدی هم دقیقاً همین طور است. یک نگاه کوتاه به داده های کوئری ها در Google Search Console به شما می گوید که یک صفحه هرگز فقط از یک کلمه کلیدی ورودی نمی گیرد. با این حال، داشتن یک کلمه کلیدی اصلی (Primary Keyword) برای هر صفحه، جهت و دیدگاه درستی به شما می دهد تا مخاطبان مناسب را از دریایی از جستجوهای مرتبط شکار کنید.

این دیاگرام نشان می دهد که چگونه کلمات کلیدی، نیازهای پنهان و آشکار پرسوناها و مشتریان مختلف (با مثال های مقاله) را شناسایی کرده و به عنوان یک هدف مرکزی در سفر خرید عمل می کنند.
رایج ترین انواع کلمات کلیدی در سئو کدامند؟ (همراه با مثال)
کلمات کلیدی را می توان به دلایل مختلف و به روش های متعددی دسته بندی و برچسب گذاری کرد. در ادامه، رایج ترین انواع کلمات کلیدی سئو را به همراه مثال های اصلی مقاله (و معادل های بومی برای درک بهتر) می بینید:
۱. کلمات کلیدی برند (Branded) در برابر غیربرند (Unbranded)
عبارات جستجوی برند شامل نام برند در کوئری هستند. این موارد می توانند شامل نام رسمی برند، غلط های املایی رایج نام برند، مخفف ها، نام کمپین های تبلیغاتی یا شعارهای برند، شرکت های مادر یا هر چیز دیگری با نیت آشکار جستجوی یک برند خاص باشند.
عبارات غیربرند (Non-branded) شامل تمام کلمات کلیدی دیگری هستند که ممکن است مد نظر داشته باشید. این عبارات اغلب مشکل مشتری یا خدمات و محصولات کسب وکار شما را توصیف می کنند. البته برخی کسب وکارها نام های عمومی دارند که تفکیک این دو را دشوار می کند؛ مثلاً آیا جستجوی عبارت «باغ وحش کانزاس سیتی» (یا «باغ کتاب تهران») یک جستجوی برند است یا غیربرند، وقتی نام رسمی آن مکان دقیقاً همین است؟
عبارات برند معمولاً بالاترین نرخ تبدیل (Conversion Rate) را به همراه دارند، زیرا جستجوگر از قبل سطحی از آشنایی و (اغلب) علاقه به برند را دارد.
مثال:
برند: Houston Rockets (تیم بسکتبال هیوستون راکتس)
غیربرند: بی چون وچرا بهترین سازمان بسکتبال در تمام دوران ها!
برند: «طراحی سایت دانش وب» | غیربرند: «بهترین شرکت طراحی سایت و سئو»
۲. کلمات کلیدی بذری (Seed) در برابر کلمات خاصِ صفحه
کلمات بذری (Seed Words)، لیست اولیه و واضحی از کلمات هستند که فرآیند تحقیق کلمات کلیدی را با آن ها شروع می کنید. آن ها مانند بذرهایی عمل می کنند که شما می کارید تا لیست کلمات کلیدی خود را رشد دهید. کلمات بذری اغلب به کل وب سایت شما (یا بخش بزرگی از آن) مربوط می شوند.
کلمات کلیدی خاصِ صفحه (Page-Specific) معمولاً در مراحل بعدی تحقیق کلمات کلیدی پیدا می شوند و فقط برای یک صفحه خاص یا مجموعه ای از صفحات کاربرد دارند.
مثال برای فروشگاه ابزار و تجهیزات ساختمانی Home Depot:
کلمه بذری: فروشگاه لوازم بازسازی خانه (Home improvement store)
کلمه خاص صفحه: تجهیزات ساخت ایوان چوبی (Deck building supplies)
۳. کلمات کلیدی کوتاه/اصلی (Head) در برابر دم دراز (Long-Tail)
به کلماتی که بالاترین تقاضای جستجو را دارند، عبارات Head (سر) گفته می شود. برعکس، کلماتی که تقاضای نسبتاً کمی دارند، Long-Tail (دم دراز یا طولانی) نامیده می شوند.
چرا؟ چون وقتی آن ها را روی نمودار رسم می کنید، عبارات Head از نظر تعداد کل کلمات خیلی سریع سقوط می کنند (تعدادشان کم است ولی حجم جستجوی هر کدام بسیار بالاست)، در حالی که عبارات کم جستجوتر مانند یک «دُم» تا بی نهایت ادامه پیدا می کنند. به بخش میانی این نمودار نیز به درستی «میانه» (Middle / Chunky Middle) یا «تنه» (Torso) می گویند.
با توجه به اینکه روزانه ۱۵ درصد از جستجوهای گوگل کاملاً جدید هستند، تعجبی ندارد که اکثر کوئری های جستجو از نوع Long-tail محسوب می شوند، حتی اگر هر عبارت دم دراز به تنهایی دفعات بسیار کمی جستجو شود.
عبارات Head و Long-tail معمولاً ویژگی های متضاد زیر را دارند (البته به جز حجم جستجو، هیچ کدام از این موارد مطلق نیستند):
| ویژگی های کلمات کلیدی Head (کوتاه) | ویژگی های کلمات کلیدی Long-Tail (دم دراز) |
|---|---|
| حجم جستجوی بالا (High search volume) | حجم جستجوی پایین (Low search volume) |
| رقابت بسیار سنگین برای رتبه گیری | رقابت کم برای رتبه گیری |
| ترافیک با نرخ تبدیل پایین (Low converting) | ترافیک با نرخ تبدیل بالا (High converting) |
| تعداد کلمات کم (معمولاً ۱ تا ۲ کلمه) | تعداد کلمات زیاد (معمولاً ۳ کلمه به بالا) |
| بهترین گزینه برای صفحات سطح بالا (مثل صفحه اصلی یا دسته بندی مادر) | بهترین گزینه برای صفحات سطح پایین تر (صفحات محصول یا مقالات وبلاگ) |
| دارای چندین نیت جستجوی مختلف و مبهم | دارای یک نیت جستجوی مشخص و واحد |
مثال ها:
Head: باب دیلن (Bob Dylan) (یا در حوزه ما: «طراحی سایت»)
Long-tail: پدر جیکوب دیلن کیست؟ (Who is Jakob Dylan’s father?) (یا در حوزه ما: «هزینه طراحی سایت فروشگاهی با وردپرس چقدر است؟»)
۴. کلمات کلیدی اصلی (Primary) در برابر فرعی (Secondary)
کلمات کلیدی اصلی که به آن ها «هدف» (Targeted) یا «کانونی» (Focus) هم می گویند، برای توصیف مهم ترین کلمات کلیدی شما به کار می روند. این عبارات می توانند در مقیاس کل سایت یا یک صفحه خاص تعریف شوند.
کلمات کلیدی فرعی (که به آن ها کلمات سطح سوم یا پشتیبان هم می گویند) شامل تمام کلمات کلیدی دیگری هستند که هدف قرار داده اید و در متن به کار می برید. در برخی موقعیت ها، عبارات فرعی کلماتی هستند که به صورت منعطف برایشان بهینه سازی می کنید اما اولویت بالایی ندارند. در سناریوهای دیگر، کلمات فرعی به عنوان پشتیبان های معنایی (Semantic / LSI) یا دم دراز عمل می کنند تا به شما کمک کنند بیشترین بازدهی را از کلمه کلیدی اصلی خود بگیرید.
مثال برای صفحه محصول «اشتراک خرید کیت اصلاح»:
اصلی: اشتراک کیت اصلاح (Shaving kit subscription)
فرعی: ماهانه، ژیلت ها، تست رایگان، سفارشی
۵. کلمات کلیدی مبتنی بر گام، مرحله یا فاز خرید (Funnel Keywords)
متخصصان سئو اغلب توصیه می کنند که کلمات کلیدی خود را بر اساس «قیف بازاریابی» (Marketing Funnel) یا «سفر مشتری» (Customer Journey) دسته بندی کنید. این کار به شما اطمینان می دهد که مشتریان را در تمام نقاط حساس تصمیم گیری هدف قرار داده اید.
برخی از این دسته بندی ها برند را در مرکز قرار می دهند (مثل: آگاهی، بررسی، تبدیل/خرید، وفاداری) در حالی که برخی دیگر مشتری محورتر هستند (مثل: ناآگاه، آگاه از مشکل، آگاه از راه حل، آگاه از برند). به طور مشابه، دسته بندی معروف دیگری صرفاً ذهنیت اقدام گرایانه مصرف کننده را مشخص می کند: ناوبری (Navigational)، اطلاعاتی (Informational)، تجاری (Commercial) و تراکنشی/خریدی (Transactional).
مثال ها:
- مرحله آگاهی (Awareness): ایده های جشن تولد ۳۰ سالگی
- مرحله بررسی (Consideration): نظرات مسافران درباره سفر به لاس وگاس (یا کیش)
- مرحله تبدیل/خرید (Conversion): پکیج های بلیط هواپیما و هتل به مقصد لاس وگاس
- مرحله حفظ مشتری/وفاداری (Retention): برنامه باشگاه مشتریان هتل ماندالای بی (Mandalay Bay)

یک اینفوگرافیک که فرآیند ۷ مرحله ای مقاله را به صورت یک چرخه دائمی نشان می دهد: از همدلی با انسان و ساخت لیست بذری تا پایش و تکرار فرآیند برای بهینه سازی مداوم.
۶. کلمات کلیدی جهانی/سراسری (Global) در برابر محلی (Local)
بسته به نحوه استفاده، یک کلمه کلیدی محلی (Local Keyword) می تواند یکی از این دو معنی را داشته باشد:
- جستجوگر به دنبال چیزی در نزدیکی موقعیت جغرافیایی خود است: این می تواند کاملاً مستقیم باشد، مثل «کتابخانه نزدیک من» یا «آپارتمان دوخوابه اجاره ای در فینیکس (یا ونک)»، و یا می تواند ظریف تر باشد، مثل جستجوی کلمه «رستوران ها» یا «ساعت کاری فست فود واتابرگر تا کی است؟».
- احتمال زیادی وجود دارد که جستجوگر اهل یک منطقه خاص باشد: برای مثال، عبارت «چرا رستوران Oklahoma Joe نامش را تغییر داد؟» را می توان یک کلمه کلیدی محلی در نظر گرفت؛ زیرا شانس زیادی وجود دارد که جستجوگر اهل ایالت کانزاس یا میزوری باشد. چرا؟ چون این دو ایالت تنها جاهایی هستند که این رستوران باربیکیو فوق العاده در آن ها شعبه دارد (ضمناً اگر گذرتان به آنجا افتاد، نام جدیدش Joe’s Kansas City BBQ است!).
مثال ها:
محلی: اجاره آپارتمان دوخوابه در فینیکس
سراسری/جهانی: آیا بیمه مستأجر ارزش خرید دارد؟
۷. کلمات کلیدی مبتنی بر نوع مخاطب (Audience Type)
به ندرت پیش می آید کسی در هنگام جستجو، هویت خود را مستقیماً اعلام کند! آخرین باری که جستجوی خود را این طور شروع کردید کی بود: «من یک دیجیتال مارکتر ۳۵ ساله با تحصیلات دانشگاهی هستم که به دنبال [ادامه جستجو] می گردم»؟
حاضرم شرط ببندم که چنین چیزی هرگز اتفاق نیفتاده است!
با این حال، اینکه «چه کسی» پشت این جستجو نشسته است را اغلب می توان از اطلاعات ضمنیِ عبارت جستجو متوجه شد. هرچند تقریباً هیچ عبارتی منحصراً توسط یک گروه خاص جستجو نمی شود، اما بسیاری از کلمات کلیدی به شدت به سمت یک قشر خاص سنگینی می کنند.
یکی از بهترین راه ها برای فهمیدن اینکه چه کسی یک عبارت را جستجو می کند، این است که آن را در گوگل سرچ کنید و به نتایج نگاه کنید. سپس از خود بپرسید: نتایج برتر در حال صحبت کردن با چه کسی هستند؟ اگر وظیفه گوگل این است که به جستجوگر دقیقاً چیزی را بدهد که می خواهد، پس مخاطب هدفِ نتایج برتر یک کوئری، همان مخاطبی است که آن عبارت را سرچ کرده است.
مثال ها:
بیمار (عموم مردم): آیا دیابت ارثی است؟
پزشک (متخصص): الگوریتم درمان T2DM (دیابت نوع ۲)
۸. کلمات کلیدی همیشه سبز (Evergreen) در برابر موضوعی/مقطعی (Topical)
کلمات کلیدی همیشه سبز، حجم جستجوی ثابتی دارند که در طول زمان تغییر چندانی نمی کند. از سوی دیگر، کلمات کلیدی موضوعی یا مقطعی (Topical) یا فصلی هستند (مثل: «ایده های کادو ولنتاین» یا «خرید هفت سین»)، یا موج های زودگذر و ناگهانی هستند (مثل اشتباه تایپی معروف دونالد ترامپ در توییتر یعنی کلمه «covfefe»)، و یا موضوعاتی هستند که دائماً در اخبار حضور دارند (مثل «تیلور سوئیفت»).
برخی کلمات همیشه سبز زمانی که یک رویداد خاص آن ها را از نظر فرهنگی داغ می کند، می توانند موقتاً به کلمات Topical تبدیل شوند؛ مثل جستجوی نام یک سلبریتی بلافاصله پس از مرگ ناگهانی اش، یا نام یک شهر زمانی که میزبان جام جهانی است. گوگل اغلب برای کلمات کلیدی Topical، محتواهای جدید را ترجیح می دهد؛ زیرا در الگوریتم گوگل فاکتوری به نام QDF (Query Deserves Freshness – این جستجو نیازمند تازگی است) وجود دارد.
تولیدکنندگان محتوا عاشق محتوای همیشه سبز هستند، زیرا در مقایسه با ارزش بلندمدتی که ایجاد می کند، سرمایه گذاری کم هزینه ای محسوب می شود. با این حال، رقابت و هزینه اولیه برای رتبه گرفتن در آن ها اغلب بسیار سنگین است. برعکس، محتوای مقطعی (Topical) جذاب است چون هزینه ورود کمتر، رقابت ضعیف تر و بازدهی فوری دارد؛ اما این ارزش، تاریخ انقضای کوتاهی دارد.
مثال ها:
همیشه سبز: چطور بفهمیم باردار هستیم؟
موضوعی/مقطعی: سانس سینماهای این آخر هفته
۹. کلمات کلیدی (Keywords) در برابر کلمات دغدغه محور (Carewords)
وقتی من و همسرم به دنبال یک شرکت خدمات نظافت منزل بودیم، معیارهای اولیه ما احتمالاً همان چیزهایی بود که شما هم انتظار دارید:
- هزینه کار در برابر میزان ساعت کاری چقدر است؟
- آیا از مواد شوینده طبیعی و بدون ضرر استفاده می کنند؟
- آیا نظرات مشتریان قبلی درباره آن ها مثبت است؟
- آیا در زمان بندی انعطاف پذیر هستند؟
با این حال، «حسی که آن شرکت ها به ما می دادند» قطعاً نقش کلیدی در انتخابمان داشت، حتی اگر بیشتر در سطح ناخودآگاه بود. در این مورد، محتوایی که باعث شد به تمام زمان هایی که قرار است صرفه جویی کنیم فکر کنیم، اینکه چقدر استرس ما کمتر می شود، و حتی تصور بوی تمیزی و طراوت خانه وقتی در را باز می کنیم، احتمالاً در تصمیم نهایی ما نقش داشته است.
ما با «نئوکورتکس» (بخش منطقی مغز) جستجو می کنیم، اما اغلب «مغز خزنده و لیمبیک» (بخش احساسی و غریزی) ماست که تصمیم نهایی را می گیرد.
سارا هاوارد (Sara Howard) مفهوم Carewords (واژه های دغدغه محور یا مراقبتی) را با مثال خرید خودرو توضیح می دهد: آیا وقتی در گوگل به دنبال خرید یک ماشین جدید می گردید، عبارت «گارانتی معتبر و قابل اعتماد» را سرچ می کنید؟ احتمالاً نه. اما وقتی وارد صفحه سایت شدید، آیا برایتان مهم است که بدانید گارانتی آن قابل اعتماد است؟ صد در صد بله!
به طور خلاصه، Carewords عباراتی هستند که ترافیک کمی دارند (یا اصلاً ترافیکی از گوگل نمی آورند)، اما تعامل کاربران در سایت (Engagement) و نرخ تبدیل (Conversion) را برای ترافیک فعلی به شدت افزایش می دهند.
مثال ها:
کلمه کلیدی (Keyword): ایده های طراحی بار نوشیدنی برای زیرزمین
کلمات دغدغه محور (Carewords): فضای ذخیره سازی جادار، ساده، مناسب میزبانی و مهمانی، بادوام، نقطه توجه در گفتگوها، کلاسیک، دنج و صمیمی.
چطور کلمات کلیدی مناسب را انتخاب کنیم؟
این موضوع به تنهایی می تواند عنوان یک مقاله مجزا باشد (که بارها هم درباره آن نوشته شده است). این فرآیند بسته به نیازها و محدودیت های شما کاملاً مقیاس پذیر است؛ می تواند ۴ ساعت یا ۴۰ ساعت زمان ببرد، و می توانید بیش از ۲۵۰ دلار برای ابزارها خرج کنید یا اینکه هیچ هزینه ای نکنید.
در ادامه، یک راهنمای سریع و ۷ مرحله ای برای پیدا کردن بهترین کلمات کلیدی سئو آورده شده است:
با کلمات کلیدی شروع نکنید! قبل از اینکه کلاه سئو یا حتی کلاه بازاریابی را بر سر بگذارید، فقط یک «انسان» باشید. مشتریان خود را از طریق خودِ مشتریان بشناسید. قبل از غرق شدن در ابزارها و فایل های اکسل، سعی کنید همدلی و درک واقعی نسبت به مشتریانی که به آن ها خدمات می دهید و دیدگاه هایشان به دست آورید.
یک لیست از کلمات کلیدی بذری (Seed List) بسازید: با استفاده از آنچه در مرحله اول به دست آوردید، به علاوه شناختی که از نقطه تلاقی «نیازهای مشتریان» و «راه حل های کسب وکارتان» دارید، طوفان فکری راه بیندازید و لیستی اولیه از کلمات و عباراتی که خدمات اصلی شما را توصیف می کنند، تهیه کنید.
داده های کلمات کلیدی فعلی را جمع آوری کنید (اگر سایتتان از قبل وجود دارد): لیستی از کلماتی که در حال حاضر برای سایت شما ترافیک می آورند (یا نزدیک به صفحه اول هستند) تهیه کنید. ابزارهای زیر در این مرحله به شما کمک می کنند:
Google Search Console
Ahrefs
SEMrush
Moz Keyword Explorer
لیست خود را با استفاده از ابزارهای مختلف گسترش دهید
لیست مراحل ۱ تا ۳ را با گشتن به دنبال گروه های جدید کلمات کلیدی، مترادف ها، پسوندها و پیشوندهای رایج (Modifiers) و ترکیبات دم دراز (Long-tail) گسترش دهید. علاوه بر ابزارهای بالا، ابزارهای زیر برای گرفتن ایده عالی هستند:
- KeywordTool.io
- AlsoAsked
- Answer The Public
- افزونه Keywords Everywhere
- Infinite Suggest
- KWFinder
برای زبان فارسی، استفاده از پیشنهادهای خودکار گوگل یا همان Google Autocomplete، بخش People Also Ask و ابزارهای سئوسیگنال و جت سئو نیز فوق العاده کاربردی هستند.
عبارات را بر اساس نیت جستجو (Search Intent) گروه بندی کنید: کلمات کلیدی خود را به روشی ساده و کاربردی دسته بندی کنید. این کار می تواند بر اساس نوع مخاطب، موضوع، مرحله قیف فروش یا هر روش دیگری که برایتان منطقی است انجام شود.
کلمات کلیدی را به محتوا نقشه کنید (Keyword Mapping): بر اساس تعادل دقیقی میان سختی کلمه کلیدی (Keyword Difficulty)، میزان ارتباط (Relevance) و حجم جستجو (با در نظر گرفتن نرخ کلیک ارگانیک)، برای هر صفحه ۱ تا ۴ کلمه کلیدی اصلی انتخاب کنید. پس از مشخص شدن آن ها، عبارات مرتبط معنایی و دم دراز را برای پشتیبانی از کلمات اصلی پیدا کنید.
تمام این مراحل را دوباره تکرار کنید: زمانی که استراتژی کلمات کلیدی شما پیاده سازی شد، گوگل زمان کافی برای واکنش نشان دادن داشت و توانستید داده های کافی جمع آوری کنید، این چرخه را تکرار و بهینه کنید. بی جهت نیست که نام این فرآیند را «بهینه سازی» موتور جستجو گذاشته اند؛ چون یک فرآیند دائمی است!

یک اینفوگرافیک که یک صفحه وب را نشان می دهد و تمام نقاطی که در مقاله برای ادغام کلمات کلیدی ذکر شده اند (URL، تایتل، متا، H1، Alt، محتوا و…) را با توضیحات و مثال ها مشخص کرده است.
چطور از کلمات کلیدی برای بهینه سازی سایت استفاده کنیم؟
درست مانند انتخاب کلمات کلیدی، نحوه بهینه سازی مؤثر وب سایت با این کلمات (On-Page SEO) هم دنیای بزرگی است. با این حال، در اینجا چند نکته کلیدی برای شروع آورده شده است:
کلمات کلیدی را در کجای صفحه وب قرار دهیم؟
- آدرس صفحه (URLs): آدرس های URL به ندرت تغییر می کنند، کاملاً در معرض دید هستند و کل صفحه را توصیف می کنند. به همین دلایل، گوگل برای کلمات داخل URL ارزش قائل است.
- محتوای ایستا (Static Content): موتورهای جستجو در خزش (Crawl) محتواهای پویا (داینامیک و جاوااسکریپتی) بسیار بهتر شده اند، اما محتوای متنی ایستا (ثابت) تقریباً تضمین کننده ایندکس شدن سریع و بی دردسر است.
- تگ عنوان (Title Tags): تگ های تایتل هم بر رتبه بندی و هم بر نرخ کلیک (CTR) تأثیر می گذارند. اگر به درستی نوشته شوند، کلمات کلیدی در هر دو زمینه معجزه می کنند.
- توضیحات متا (Meta Description Tags): برخلاف تگ عنوان، توضیحات متا مستقیماً بر رتبه بندی گوگل تأثیر نمی گذارند. با این حال، استفاده از کلمات کلیدی در آن ها (چون در نتایج جستجو پررنگ یا Bold می شوند) می تواند نرخ کلیک (CTR) را به شدت افزایش دهد.
- قابل مشاهده ترین بخش های محتوا: وظیفه گوگل این است که محتوا را همان طور که ما انسان ها می بینیم درک کند. یک تگ
H1در بالای صفحه، بسیار بیشتر از متون تکراری در فوتر سایت دیده می شود. چه تگ های هدینگ (H1تاH6) باشد، چه پاراگراف اول متن و چه عبارات بولد شده، محتوایی که بیشتر در معرض دید کاربر است، معمولاً بیشترین تأثیر را در سئو دارد. - لینک های داخلی و متن اطراف آن ها: قرار دادن کلمات کلیدی در انکرتکست (Anchor Text – متن قابل کلیک لینک) لینک هایی که به صفحه شما اشاره دارند، به گوگل نشان می دهد موضوع صفحه شما چیست. به همین ترتیب، متنی که در اطراف آن لینک قرار دارد نیز برای گوگل مهم است و برای درک بهتر صفحه مقصد استفاده می شود.
- نام فایل تصاویر و ویدیوها: به جای اینکه اجازه دهید گوشی یا کامپیوترتان یک نام پیش فرض و بی معنی (مثل
IMG_4920.jpg) روی عکس یا ویدیو بگذارد، با استفاده از کلمات کلیدی مرتبط، یک نام توصیفی (با حروف انگلیسی و خط تیره) به آن بدهید. - متن جایگزین تصاویر (Image Alt Attributes): تگ های Alt نه تنها سایت شما را برای مخاطبان نابینا و کم بینا دسترس پذیرتر می کنند، بلکه به گوگل درک بهتری از موضوع تصویر می دهند. در صورت تناسب، حتماً از کلمات کلیدی در آن ها استفاده کنید.
- عنوان تصاویر (Image Title Attributes): تگ تایتل تصویر (متنی که با نگه داشتن ماوس روی عکس نمایش داده می شود) در تمام مرورگرها به یک شکل کار نمی کند و گوگل وزن زیادی به آن نمی دهد؛ اما اگر فرصتی برای استفاده طبیعی از کلمه کلیدی در آن وجود دارد، دریغ نکنید.
- تگ های آریا (ARIA Tags): تگ های ARIA شبیه به تگ های Alt هستند و به دسترس پذیری (Accessibility) وب سایت برای افراد دارای معلولیت در بخش های داینامیک، تعاملی و تصاویر پس زمینه کمک می کنند.
- زیرنویس ها و متن پیاده سازی شده ویدیوها (Transcripts): برخی ویدیوها حاوی کلمات کلیدی فوق العاده مرتبطی هستند، اما گوگل نمی تواند مستقیماً به فایل ویدیویی گوش دهد. مطمئن شوید آنچه در ویدیو شنیده و دیده می شود، به صورت زیرنویس قابل ایندکس یا متن در صفحه قرار می گیرد.
- داده های ساختاریافته (Schema Markup): کدهای اسکیما به محتوای شما معنا و ساختار می دهند. در صورت امکان، کلمات کلیدی و محتوای خود را با مناسب ترین ویژگی های Schema نشانه گذاری کنید تا کار حدس زدن را برای گوگل راحت تر کنید.
نکات طلایی برای ادغام کلمات کلیدی
- زیاده روی نکنید: بهینه سازی بیش از حد یا همان «بمباران کلمات کلیدی» (Keyword Stuffing) یک خطر واقعی است. این کار مشتریان را فراری می دهد و سایت شما را مشمول جریمه های الگوریتمی گوگل (مثل الگوریتم پاندا) می کند. همیشه از خود بپرسید: «آیا این کار به تجربه کاربری (UX) کمک می کند یا به آن آسیب می زند؟» بر اساس پاسخ این سوال تصمیم بگیرید.
- تگ Meta Keywords را فراموش کنید: تگ قدیمی
meta keywordsدر کدهای HTML دیگر هیچ ارزشی برای موتورهای جستجوی اصلی ندارد. وقت خود را تلف نکنید. - هر صفحه را در خلأ بهینه سازی نکنید: مگر اینکه یک سایت تک صفحه ای داشته باشید، باید هدف گذاری کلمات کلیدی را با در نظر گرفتنِ تمام صفحات سایت انجام دهید. این نگاه کل نگر، جلوی ایجاد شکاف های محتوایی یا پدیده خطرناک هم خواری کلمات کلیدی (Keyword Cannibalization – رقابت صفحات یک سایت با یکدیگر بر سر یک کلمه کلیدی) را می گیرد.
- همه چیز را تست کنید: اگر روی سایت هایی با تعداد صفحات بالا کار می کنید، فرصت بی نظیری دارید تا با انجام تست های A/B، تکنیک های خود را صیقل دهید.
چه زمانی کلمات کلیدی دیگر اهمیتی نخواهند داشت؟
چطور مطمئن باشیم که کلمات کلیدی همیشه مهم خواهند ماند؟ در واقعیت، هیچ راهی برای اطمینان مطلق وجود ندارد، اما بسیاری از استدلال های ریشه ای که در این راهنما گفته شد، بیش از یک دهه است که ثابت مانده اند و هیچ نشانه ای از تغییر در آن ها دیده نمی شود.
با این حال، فکر می کنم بتوانم به شما بگویم دفعه بعدی که جمله «کلمات کلیدی مرده اند» با شدت در اتاق های پژواک سئو خواهد پیچید، چه زمانی است! لری پیج (Larry Page)، بنیان گذار گوگل، فقط نمی خواست گوگل در سطح یک انسان باشد؛ او می خواست گوگل «فراانسان» باشد.
معرفی سرویس Google Discover (که قبلاً Google Now و Google Feed نام داشت) گوشه ای از آینده را به ما نشان داده است: گوگل بدون اینکه ما چیزی بپرسیم، آنچه را که می خواهیم برایمان جستجو و پیدا می کند!
اگر روزی گوگل تمام جستجوها را به جای ما انجام دهد، آیا کلمات کلیدی باز هم اهمیتی خواهند داشت؟
بله، و دلیلش این است:
لطفاً یک لطفی در حق من بکنید و نگاهی به تاریخچه جستجوهای (Search History) خودتان بیندازید.
اول به جستجوهای یک ماه پیش خود نگاه کنید.
حالا به سال گذشته نگاه کنید.
پنج سال پیش چطور؟
مادرم همیشه می گفت «آدم ها عوض نمی شوند»، و هرچند توانایی ما برای تغییر شخصیت در طول زمان جای بحث دارد، اما چیزهایی که به آن ها علاقه داریم بدون شک مدام در حال تکامل و تغییر هستند.
سرویس Google Discover (و سیستم های هوش مصنوعی مشابه) تنها به این دلیل کار می کنند که ما به صورت لحظه ای (Real-time) به آن ها ورودی و داده می دهیم؛ به ویژه از طریق چیزهایی که جستجو می کنیم! در غیر این صورت، دقت پیش بینی های گوگل به مرور زمان تحلیل می رود و از بین می رود.
بنابراین، چه زمانی کلمات کلیدی دیگر اهمیتی نخواهند داشت؟
دقیقاً مطمئن نیستم؛ اما آن روز قطعاً امروز نیست!
نتیجه گیری
همان طور که در طول این مقاله جامع دیدیم، برخلاف شایعات همیشگی، کلمات کلیدی نه تنها نمرده اند، بلکه با پیشرفت هوش مصنوعی و الگوریتم های درک زبان طبیعی گوگل (مانند RankBrain و BERT)، مفهومی عمیق تر و استراتژیک تر پیدا کرده اند. امروزه کلمات کلیدی صرفاً عباراتی برای فریب دادن ربات های گوگل نیستند؛ بلکه دریچه ای مستقیم به سمت روانشناسی، دغدغه ها و نیازهای واقعی مخاطبان شما هستند. موفقیت در فضای آنلاین نیازمند این است که بدانید مخاطب شما در هر مرحله از سفر خرید خود، چگونه فکر می کند، چه کلماتی را به زبان می آورد و چه انتظاری از محتوای شما دارد.
پیدا کردن این کلمات، دسته بندی آن ها بر اساس نیت کاربر (Search Intent) و پیاده سازی اصولی آن ها در ساختار فنی و محتوایی وب سایت، مرز میان یک سایت سوت وکور و یک وب سایت پرفروش را تعیین می کند. ما در مجموعه «دانش وب» با تکیه بر دانش روز سئو، طراحی سایت استاندارد و استراتژی های داده محور دیجیتال مارکتینگ، دقیقاً در همین نقطه کنار شما می ایستیم تا کلمات کلیدیِ کسب وکارتان را به ترافیک هدفمند و مشتریان وفادار تبدیل کنیم. اگر می خواهید در نتایج جستجوی گوگل دقیقاً همان جایی باشید که مشتریانتان به دنبال شما می گردند، همین امروز استراتژی کلمات کلیدی خود را جدی بگیرید.