بر اساس داده های ردیابی منتشر شده توسط شرکت NewzDash (شرکتی که ابزارهای تخصصی بررسی و ردیابی میزان بازدید را به ناشران خبری ارائه می دهد)، گوگل رویکرد جدیدی را پیش گرفته است؛ این موتور جستجو به جای نمایش کاروسل «اخبار برتر» (Top Stories) در بخش های پایین تر صفحه به عنوان یک ماژول کاملاً مستقل، آن را مستقیماً به داخل کادر نمای کلی هوش مصنوعی (AI Overviews) منتقل کرده است.
بخش Top Stories یا اخبار برتر، یکی از مهم ترین جایگاه های نتایج جستجو (SERP) است که قرار گرفتن در آن می تواند ترافیک ارگانیک و لحظه ای فوق العاده ای را برای سایت های خبری به ارمغان بیاورد. انتقال این بخش به داخل SGE یا همان هوش مصنوعی گوگل، نشان دهنده تغییرات بنیادین در رابط کاربری نتایج جستجو است.
تغییر استراتژی نمایش اخبار در نتایج جستجوی هوش مصنوعی
در میان جستجوهای خبری بررسی شده توسط این شرکت که گوگل در آن ها بخش «اخبار برتر» را نمایش داده بود، ۱۵.۵ درصد در ایالات متحده و ۱۷.۴۶ درصد در بریتانیا دارای کاروسل تعبیه شده در داخل کادر هوش مصنوعی (AI Overview) بودند. جالب اینجاست که در هر دو کشور، کلمات کلیدی حوزه «سرگرمی» (Entertainment) بالاترین آمار را در این زمینه به خود اختصاص دادند. البته این گزارش دقیقاً مشخص نمی کند که حجم نمونه بررسی شده چقدر بوده، چه تعداد جستجو را پوشش داده و یا این داده ها دقیقاً مربوط به چه تاریخی هستند.
نکته مهم این است که این تغییر، به معنای اختصاص یک جایگاه واحد است، نه دو جایگاه. در هیچ یک از نتایجی که NewzDash ردیابی کرده است، این دو نسخه (اخبار برتر مستقل و اخبار برتر داخل هوش مصنوعی) همزمان با هم در یک صفحه ظاهر نشدند. جان شحاته (John Shehata)، بنیان گذار و مدیرعامل NewzDash که این گزارش را تدوین کرده، معتقد است که حضور در کادر هوش مصنوعی، جایگاه بسیار بهتری در صفحه نتایج است. با این حال، هنوز هیچ داده ی قطعی و تاییدشده ای وجود ندارد که میزان کلیک (CTR) روی این دو نسخه را با یکدیگر مقایسه کند.
اینجاست که تنظیمات جدید گوگل برای انصراف از هوش مصنوعی (opt-out)، مستقیماً روی جایگاه نمایش اخبار سایت شما تأثیر می گذارد.
این تصویر، مکانیزم اثرگذاری تنظیمات جدید را به صورت بصری نشان می دهد. در سمت چپ، پنل تنظیمات گوگل سرچ کنسول (به زبان فارسی) دیده می شود که در آن گزینه ای با عنوان «انصراف از نمایش در هوش مصنوعی و اخبار» توسط کاربر (با نشانگر ماوس) غیرفعال شده است. در سمت راست، صفحه نتایج جستجو (SERP) نمایش داده شده که در آن کادر AI Overview خالی است و به جای کاروسل اخبار، پیامی با عنوان «محتوا توسط ناشر مسدود شده» (به زبان فارسی) در آن درج شده است. این تصویر مستقیماً پیش بینی جان شحاته را تأیید می کند.
نقش تنظیمات انصراف از هوش مصنوعی (AI Opt-Out) گوگل کجاست؟
ابزار کنترلی جدید گوگل در سرچ کنسول برای انصراف از قابلیت های هوش مصنوعی، به طور مستقیم بخش AI Overviews را پوشش می دهد و گوگل اعلام کرده است که از تاریخ ۱۷ ژوئن (۲۸ خرداد)، اعمال این تنظیمات در نتایج را آغاز کرده است. گوگل ابتدا این قابلیت را به صورت آزمایشی برای گروهی از صاحبان سایت ها در بریتانیا راه اندازی کرد و اکنون صفحه راهنمای این شرکت تایید می کند که این ابزار کنترلی در حال انتشار برای بخش وسیع تری از مدیران وب سایت هاست.
تفسیر جان شحاته از این شرایط این است: ناشری که از طریق این تنظیمات از حضور در هوش مصنوعی انصراف می دهد، احتمالاً از کاروسل «اخبار برتر» که در داخل AI Overview نمایش داده می شود نیز حذف خواهد شد؛ چرا که این کاروسل، مجموعه ای از لینک های ناشران است که در دلِ یکی از قابلیت هایی (هوش مصنوعی) نمایش داده می شود که آن سایت درخواست مسدودسازی آن را داده است! او این برداشت را یک پیش بینی با «اطمینان بالا» می داند (نه یک نتیجه ی صددرصد اثبات شده) و می گوید تیم NewzDash قصد دارد این موضوع را در عمل آزمایش کند.
در آژانس دانش وب، ما در پروژه های سئو و طراحی سایت مشتریان خود همواره تأکید می کنیم که پیش از استفاده از تگ های مسدودکننده یا تغییر تنظیمات دسترسی ربات ها در سرچ کنسول، باید تمام جوانب و ساختارهای جدید گوگل را در نظر گرفت تا از افت ناگهانی ترافیک جلوگیری شود.
گوگل هنوز هیچ کدام از این دو حالت را به صورت رسمی تأیید یا رد نکرده است. صفحه راهنمای گوگل صرفاً بیان می کند که لینک ها و محتوای سایتی که از این ویژگی انصراف می دهد، در قابلیت های مشخص شده (مثل نمای کلی هوش مصنوعی) ظاهر نخواهند شد و در آن جایگاه، محتوای سایت های دیگر نمایش داده می شود. از آنجا که گوگل این قانون را برای «کلِ یک قابلیت» وضع کرده و نه برای «اجزای داخلی آن»، هرگز صراحتاً نگفته است که چه بر سر کاروسل اخباری که درون آن قابلیت قرار گرفته می آید.
این تصویر برای رفع ابهامِ مطرح شده در مقاله طراحی شده است. در سمت چپ، پنلِ مربوط به «مسدود کردن Google-Extended» نشان داده شده است (فایل robots.txt روی آیکون سرور) که روی آن علامتِ ممنوعیت قرار دارد. در پایینِ آن، صفحه نتایج جستجو (SERP) نمایش داده شده که همچنان دارای کادر AI Overview و کاروسل اخبار است؛ چرا که مسدود کردن این خزنده تأثیری بر نمایش نتایج ندارد. در سمت راست، پنلِ مربوط به «انصراف از AI Overview در سرچ کنسول» (به زبان فارسی) نشان داده شده که غیرفعال شده است. در پایینِ آن، صفحه نتایج جستجو نمایش داده شده که کادر AI Overview به کلی از آن حذف شده و تنها لینک های آبی سنتی باقی مانده اند.
مسدود کردن Google-Extended به معنای انصراف از نتایج جستجو نیست
شحاته در گزارش خود می نویسد که ناشران و سئوکاران در حال اشتباه گرفتن دو ابزار کنترلی متفاوت هستند. صفحه رسمی خزنده های گوگل (Crawlers) توضیح می دهد که خزنده ی Google-Extended کنترل می کند که آیا محتوای کراول شده ی سایت شما می تواند برای آموزش مدل های آینده ی هوش مصنوعی Gemini و همچنین مستندسازی پاسخ ها در برنامه های Gemini و Vertex AI (از طریق قابلیت Grounding with Google Search) استفاده شود یا خیر.
بسیاری از وبمسترها این خزنده را از طریق فایل robots.txt مسدود می کنند تا محتوایشان کپی و صرفِ یادگیری ماشین نشود.
با این حال، در همان صفحه صراحتاً آمده است که مسدود کردن Google-Extended هیچ تأثیری بر حضور یا عدم حضور سایت در نتایج جستجوی گوگل (Google Search) ندارد. بنابراین، مسدود کردن این خزنده به تنهایی باعث نمی شود که یک ناشر از نمای کلی هوش مصنوعی (AI Overviews)، حالت هوش مصنوعی (AI Mode) و یا هیچ کدام از جایگاه های «اخبار برتر» حذف شود.
چرا این موضوع برای دیجیتال مارکترها اهمیت دارد؟
تا به امروز، دغدغه اصلی بر سر انصراف از هوش مصنوعی مربوط به «سرقت محتوا» بود؛ اینکه آیا گوگل اجازه دارد از دسترنج و محتوای یک تحریریه خبری برای پاسخ دادن مستقیم به کاربری استفاده کند که در حالت عادی روی لینک سایت کلیک می کرد؟ (همان پدیده جستجوهای بدون کلیک یا Zero-click searches). اما حالا داده های NewzDash نشان می دهد که خودِ تیترِ اخبار و جایگاه سایت نیز به همان دکمه ی انصراف متصل شده است! وقتی کاروسل اخبار مستقیماً داخل کادر هوش مصنوعی ظاهر می شود، قابلیتی که ناشر از آن انصراف می دهد، دقیقاً همان جایی است که تیتر اخبارش باید قرار می گرفت.
این موضوع، هزینه و عواقب این تصمیم گیری را تغییر می دهد، در حالی که ارزیابی میزان این خسارت اصلاً آسان نیست. گوگل تنظیمات را برای کلِ کادر هوش مصنوعی نوشته و نگفته است که تکلیف کاروسل تعبیه شده در آن چیست. یک تیم خبری یا تیم سئو که این هفته در حال تصمیم گیری است، باید بین دو کفه ترازو یکی را انتخاب کند: مخالفت قاطع با خلاصه سازی محتوایشان توسط هوش مصنوعی، در برابر از دست دادنِ حجمِ نامشخصی از بازدید و دیده شدنِ اخبارشان.
نتیجه گیری
گوگل اعلام کرده است که انتظار دارد با توسعه قابلیت های جستجو، موارد بیشتری را به لیستِ امکاناتی که این تنظیماتِ انصراف پوشش می دهد، اضافه کند. بنابراین، سه قابلیتی که امروز نام برده شده اند، ممکن است در آینده تمامِ ماجرا نباشند. این یعنی تنظیمات انصراف از هوش مصنوعی، در گذر زمان گستره ی وسیع تری از نتایج جستجو را تحت تأثیر قرار خواهد داد، نه کمتر. البته در حال حاضر، این موضوع تنها برای آن دسته از سایت هایی اهمیت دارد که به این تنظیمات جدید در سرچ کنسول خود دسترسی پیدا کرده اند.