جان مولر (John Mueller) از مدیران ارشد گوگل، اخیراً اعلام کرده است که اجرای تست های A/B طولانی مدت باعث اعمال جریمه های سئو نمی شود؛ موضوعی که به وضوح با دستورالعمل های رسمی خود گوگل در خصوص روش های فریبنده (Deceptive Practices) در تضاد است.
جان مولر به تازگی به سوالی پیرامون اجرای تست A/B روی صفحات وب برای بازه های زمانی طولانی پاسخ داد. او هشدار داد که یکی از پیامدهای ناخواسته این کار، ایندکس شدن نسخه های مختلف صفحه است که می تواند باعث ایجاد ابهام در این مورد شود که دقیقاً کدام نسخه قرار است در نتایج جستجو به کاربران نمایش داده شود.
در دنیای سئو، زمانی که گوگل چند نسخه شبیه به هم از یک صفحه را کراول می کند، ممکن است در انتخاب صفحه اصلی برای رتبه بندی دچار سردرگمی شود که این موضوع می تواند روی ترافیک ارگانیک سایت شما تاثیر منفی بگذارد.
ترافیک تست A/B از نتایج جستجوی زنده
تست A/B به فرآیندی گفته می شود که در آن یک یا چند نسخه متفاوت از یک صفحه وب به کاربران نمایش داده می شود. دلیل اصلی انجام این کار، معمولاً بررسی نرخ تبدیل (Conversion Rate) و سنجش واکنش کاربران به تغییرات است.
نکته مهمی که باید از دستورالعمل های گوگل برداشت کرد این است که قوانین مربوط به تست A/B روی صفحات زنده وب، صرفاً برای «به حداقل رساندن تاثیرات منفی روی عملکرد جستجو (سئو)» تدوین شده اند.
این دستورالعمل این گونه آغاز می شود:
«این صفحه توضیح می دهد که چگونه اطمینان حاصل کنید تستِ نسخه های مختلفِ محتوا یا آدرس های اینترنتی (URLs) یک صفحه، کمترین تاثیر را بر عملکرد شما در جستجوی گوگل خواهد داشت.»
اگرچه گوگل به صراحت استفاده از تست A/B را برای بررسی اینکه «کدام صفحه رتبه بهتری می گیرد» ممنوع نکرده است، اما ماهیت این دستورالعمل ها برای محافظت از عملکرد سئو سایت تعریف شده است؛ در واقع، سنجش عملکرد سئو اصلاً جزو اهداف این دستورالعمل ها نیست. آنچه سند رسمی گوگل برای اندازه گیری توصیف می کند، بررسی مداوم رفتار کاربر (User Behavior) است، نه رتبه بندی کلمات کلیدی.
در حاشیه این موضوع، بد نیست به نکته ای اشاره کنیم که در دستورالعمل ها نیامده است: هیچ رنگ یا اندازه «کاملاً درستی» برای دکمه های فراخوان عمل (Call to Action یا CTA) جهت افزایش کلیک وجود ندارد. اما دانش و تجربه طولانی مدت ما در حوزه سئو نشان می دهد که دکمه های بزرگ تر و یا رنگ هایی که تضاد (Contrast) بالایی با پس زمینه سایت دارند، معمولاً کلیک بیشتری دریافت می کنند. این موضوع به خوبی توضیح می دهد که چرا رنگ دکمه «افزودن به سبد خرید» در سایت آمازون خردلی روشن است و نسخه والمارت، آبی روشن با پس زمینه کاملاً سفید طراحی شده است.
مقایسه رنگ ها و اندازه های مختلف المان های تعاملی برای افزایش کلیک و بهبود نرخ تبدیل.
دستورالعمل های گوگل درباره تست A/B
دستورالعمل های گوگل، تست A/B را به عنوان روشی برای نمایش نسخه های مختلف یک وب سایت و جمع آوری داده ها درباره نحوه واکنش کاربران به آن ها توصیف می کند. در زمینه عملکرد سئو، این راهنما می گوید که نباید انتظار اختلالی در رتبه ها داشته باشید، اما با اجازه دادن به گوگل برای ایندکس کردن صفحاتی که تفاوت های جزئی دارند، پس از پایان تست، نسخه برنده و نهایی بسیار سریع تر ایندکس خواهد شد.
به طور کلی دو نوع تست در این زمینه وجود دارد:
۱. تست A/B (A/B Testing)
آزمایش دو یا چند تغییر روی یک صفحه وب. گوگل از تست فونت های مختلف روی دکمه ها به عنوان یک مثال در این زمینه استفاده می کند.
۲. تست چندمتغیره (Multivariate Testing)
این یک تست پیچیده تر است که در آن چندین تغییر به صورت همزمان اعمال می شود تا مشخص شود کدام ترکیب از فاکتورها، بهترین عملکرد را در کنار هم دارند. مثال گوگل برای این مورد، تست ترکیب های مختلفی از فونت ها روی دکمه ها و روی خود ساختار صفحه وب به صورت همزمان است.
چهار نکته و ملاحظه مهم برای تست A/B
گوگل برای انجام این تست ها، چهار روش استاندارد (Best Practice) را توصیه می کند:
۱. از ویژگی لینک rel=”canonical” استفاده کنید
این احتمالاً مهم ترین فاکتوری است که باید در نظر بگیرید. استفاده از تگ کنونیکال به صاحبان سایت این امکان را می دهد که انواع مختلفی از یک صفحه وب را آنلاین کنند، اما همچنان یک سیگنال قدرتمند به گوگل بفرستند که مشخص می کند کدام نسخه، نسخه اصلی و ترجیحی صفحه است.
۲. از ریدایرکت های 302 استفاده کنید
اگر به صورت تصادفی کاربران را به نسخه های مختلف یک صفحه وب هدایت (ریدایرکت) می کنید، حتماً باید از ریدایرکت موقت 302 استفاده کنید، نه ریدایرکت دائم 301. کد 302 به موتورهای جستجو می فهماند که یک منبع (مثل یک صفحه وب) به طور موقت جابجا شده است. این کاملاً با ریدایرکت 301 که به معنای انتقال یا تغییر دائمی یک آدرس URL است، تفاوت دارد.
۳. پنهان کاری (Cloaking) نکنید
کلوکینگ یا پنهان کاری، یک تکنیک کلاه سیاه است که در آن، یک محتوا به ربات های گوگل و محتوایی کاملاً متفاوت به کاربران واقعی نمایش داده می شود. اگر در حال تست صفحات مختلف هستید تا واکنش کاربران را بسنجید، گوگل اصرار دارد که باید دقیقاً همان چیزی را به ربات های گوگل نشان دهید که به کاربر نشان می دهید؛ حتی اگر المان های صفحه دائماً در حال تغییر باشند.
۴. تست A/B را برای مدت طولانی اجرا نکنید
گوگل به مدیران سایت ها هشدار می دهد که زمان اجرای تست های A/B را محدود کنند. آن ها اخطار می دهند که تست های بیش از حد طولانی می تواند سایت را به دردسر بیندازد:
«اگر متوجه شویم سایتی یک آزمایش را برای مدت زمانی طولانی و غیرضروری اجرا می کند، ممکن است این کار را به عنوان تلاشی برای فریب موتورهای جستجو تلقی کرده و بر اساس آن اقدام (جریمه) کنیم. این موضوع مخصوصاً زمانی صادق است که شما یک نسخه خاص از محتوا را به درصد زیادی از کاربرانتان نمایش دهید.»
این هشدار آخر، دقیقاً به سوالی ارتباط دارد که در شبکه اجتماعی بلواسکای (Bluesky) از گوگل پرسیده شد.
نحوه بررسی و کراول کردن صفحات تستی و آدرس های مختلف توسط ربات های موتور جستجو.
پاسخ گوگل به سوالی درباره تست های A/B طولانی مدت
شخصی که این سوال را مطرح کرده بود، به طور مشخص می خواست بداند گوگل با تست های A/B که به مدت یک سال طول می کشند، چگونه برخورد می کند.
او پرسید:
«سلام جان مولر، با توجه به اینکه راهنمای تست A/B گوگل پیشنهاد می کند از اجرای یک تست ثابت برای بازه های زمانی طولانی خودداری کنیم، می خواستم بدانم گوگل با تست های بلندمدت (مثلاً نگه داشتن ۱۰ درصد ترافیک روی یک نسخه برای ۶ تا ۱۲ ماه) چگونه برخورد می کند؟ مخصوصاً برای یک مارکت پلیس (Marketplace) بزرگ که ده ها میلیون کراول روی همین تعداد صفحه مشابه در آن انجام می شود.»
جان مولر از گوگل این گونه پاسخ داد:
«بسته به تنظیمات سایت شما، اتفاقی که ممکن است رخ دهد این است که یکی از نسخه ها برای ایندکس شدن استفاده شود. اگر نسخه ها به اندازه کافی شبیه هم باشند، احتمالاً اهمیتی نخواهد داشت. اما اگر تفاوت چشمگیری داشته باشند، این تفاوت ممکن است در نتایج جستجو نیز نمایان شود.»
فردی که سوال اولیه را پرسیده بود، در ادامه سوال دیگری مطرح کرد که میزان تغییرات صفحات وب او را بیشتر روشن می کرد.
او پرسید:
«…اگر صفحه کاملاً متفاوت باشد، مثلاً یک صفحه بازطراحی شده (Redesign) چطور؟ با توجه به اینکه ربات گوگل (Googlebot) در هر بار خزش (که گاهی در یک روز رخ می دهد) نسخه های متفاوتی را دریافت می کند، آیا این تغییرات سریع در ساختار اصلی کدهای HTML می تواند باعث بروز مشکلاتی در ایندکس شدن و در نتیجه حذف احتمالی صفحات از ایندکس گوگل شود؟»
مولر در پاسخ گفت:
«ما محتوا را به همان شکلی که برای ایندکس کردن کراول می کنیم، در نظر می گیریم. تا جایی که من می دانم، هیچ «جریمه» یا «افت رتبه ای» برای داشتن محتوای متغیر وجود ندارد (سایت های زیادی این حالت را دارند)، اما این تغییرات مداوم محتوا می تواند فرآیند خطایابی (Debug) و نظارت بر سایت را برای شما سخت تر کند.»
شخصی که سوال را می پرسید، می خواست بداند رفتار گوگل با تست A/B طولانی چگونه است. او در مورد نحوه ایندکس شدن نپرسیده بود، اما این دقیقاً همان چیزی بود که مولر به آن پاسخ داد! احتمالاً به همین دلیل بود که کاربر، سوال دوم را با جزئیات بیشتر درباره وسعت تست A/B خود مطرح کرد، اما مولر مجدداً روی مبحث ایندکس شدن تمرکز کرد.
پایش ابزارهای سئو، رصد تغییرات کدهای HTML و بررسی رفتار گوگل با محتوای متغیر.
هیچ جریمه ای برای داشتن محتوای متغیر وجود ندارد؟
به نظر می رسد صحبت های مولر با دستورالعمل های رسمی خود گوگل درباره آزمایش های طولانی مدت A/B در تضاد است.
زمینه و منطق دستورالعمل های گوگل این موارد را روشن می کند:
- این سند تایید می کند که تست A/B یک روش کاملاً قانونی و مشروع است.
- به طور منطقی فرض بر این است که آزمایش های استاندارد، موقتی هستند.
- پس از جمع آوری داده های کافی برای رسیدن به نتیجه، تست A/B طبیعتاً باید پایان یابد.
دقیقاً در همین نقطه است که به بخش هشدارِ دستورالعمل می رسیم:
«اگر متوجه شویم سایتی یک آزمایش را برای مدت زمانی طولانی و غیرضروری اجرا می کند، ممکن است این کار را به عنوان تلاشی برای فریب موتورهای جستجو تلقی کرده و بر اساس آن اقدام کنیم. این موضوع مخصوصاً زمانی صادق است که شما یک نسخه خاص از محتوا را به درصد زیادی از کاربرانتان نمایش دهید.»
بنابراین، نقطه ای که اوضاع در آن مشکوک به نظر می رسد، زمانی است که آزمایش بیشتر از حد معقول طول بکشد و یک نسخه از محتوا به عنوان نسخه اصلی به اکثر کاربران نمایش داده شود؛ چیزی که گوگل آن را بخشی از تلاش برای «فریب موتورهای جستجو» در نظر می گیرد.
نتیجه گیری
در نهایت، با وجود اینکه جان مولر ادعا می کند تست های طولانی مدت مستقیماً منجر به پنالتی و جریمه های دستی نمی شوند، اما تضاد این گفته با مستندات رسمی گوگل نشان می دهد که ریسک کردن در این زمینه عاقلانه نیست. طولانی شدن تست های A/B و ایجاد تغییرات مداوم در ساختار HTML می تواند باعث سردرگمی ربات های گوگل در درک محتوای اصلی شما شده و بودجه خزش (Crawl Budget) سایت را هدر دهد. برای اینکه هم نرخ تبدیل (CRO) خود را بهینه کنید و هم سئوی سایتتان آسیب نبیند، تست ها را هدفمند، در بازه های زمانی معین و حتماً با استفاده از تگ های Canonical و ریدایرکت های ۳۰۲ اجرا کنید. در صورتی که برای اجرای استاندارد تست های A/B، بازطراحی صفحات یا تدوین استراتژی های سئو و دیجیتال مارکتینگ به راهنمایی نیاز دارید، متخصصان ما در دانش وب آماده اند تا با ارائه خدمات حرفه ای طراحی سایت و سئو، مسیر رشد کسب وکار آنلاین شما را هموارتر کنند.