درک این موضوع که مفهوم «سختی کلمه کلیدی» از کجا شکل گرفته و ابزارهای مختلف سئو چگونه آن را محاسبه می کنند، به شما کمک می کند تا در انتخاب و اولویت بندی کلمات کلیدی سایت خود، هوشمندانه تر عمل کنید.
سختی کلمه کلیدی (Keyword Difficulty) یا به اختصار KD، معیاری است که متخصصان سئو از آن استفاده می کنند تا به صورت کمّی و عددی مشخص کنند ورود به صفحه اول نتایج موتورهای جستجو (مانند گوگل) برای یک عبارت خاص، چقدر آسان یا دشوار است.
این شاخص به کارشناسان سئو دید واضحی می دهد تا میزان تلاش، زمان و بودجه لازم برای بهینه سازی یک صفحه در نتایج جستجو (SERP) را تخمین بزنند. در واقع، زمانی که در حال تدوین استراتژی سئو هستید، این معیار به شما کمک می کند تا تصمیم بگیرید کدام کلمات کلیدی را باید در اولویت قرار دهید.
برای سایت های تازه تأسیس که هنوز اعتبار دامنه بالایی ندارند، شناخت سختی کلمات کلیدی مثل یک نقشه راه عمل می کند تا بودجه و زمان خود را روی کلمات فوق رقابتی نسوزانند.
سختی کلمه کلیدی چگونه اندازه گیری می شود؟
سختی کلمه کلیدی می تواند در ابزارهای مختلف سئو، با معیارها و فرمول های متفاوتی نمایش داده شود.
در بسیاری از موارد، عبارت «سختی کلمه کلیدی» مترادف با «رقابت کلمه کلیدی» (Keyword Competition) یا «میزان رقابت پذیری» (Competitiveness) در نظر گرفته می شود. بنابراین، اگر در جلسات مشاوره سئو یا در مقالات تخصصی شنیدید که متخصصان صرفاً از واژه «رقابت» استفاده می کنند، منظورشان همان سختی کلمه کلیدی است.
بیایید بررسی کنیم که ابزارها و روش های مختلف چگونه این شاخص را می سنجند:
۱. شاخص سختی کلمه کلیدی در ابزار Moz
احتمالاً شرکت Moz اولین مجموعه ای بود که رسماً از اصطلاح «Keyword Difficulty» یا همان KD در ابزار تحقیق کلمات کلیدی خود به نام Keyword Explorer استفاده کرد.
ابزار ماز، عددی بین ۱ تا ۱۰۰ را به هر کلمه کلیدی اختصاص می دهد؛ در این مقیاس، عدد ۱۰۰ نشان دهنده سخت ترین حالت ممکن برای رتبه گیری و عدد ۱ نشان دهنده آسان ترین وضعیت است.
شرکت Moz فرمول اختصاصی و دقیق خود برای محاسبه این عدد را فاش نمی کند، اما اعلام کرده است که فاکتورهایی نظیر اعتبار صفحه (PA – Page Authority)، اعتبار دامنه (DA – Domain Authority) و نرخ کلیک تخمینی (Projected CTR) صفحات موجود در نتایج را در نظر می گیرد.
لازم است بدانید که PA و DA نیز معیارهای اختصاصی خود شرکت Moz هستند و گوگل در الگوریتم های خود مستقیماً از آن ها استفاده نمی کند. در حقیقت، این معیارها تلاش Moz برای شبیه سازی امتیاز کیفیت صفحات و جایگزینی برای فاکتور قدیمی PageRank گوگل هستند (امتیازی که گوگل سال ها پیش به صورت عمومی نمایش می داد اما بعدها نمایش عمومی آن را متوقف کرد). Moz برای محاسبه این امتیازها، فاکتورهای رتبه بندی شناخته شده ای را بررسی می کند که خود گوگل نیز به آن ها اهمیت می دهد (مانند تعداد و کیفیت بک لینک ها).
از آنجایی که Moz دارای رابط برنامه نویسی (API) است، بسیاری از اوقات عددی که در سایر ابزارهای سئو به عنوان سختی کلمه کلیدی می بینید، در واقع مستقیماً از دیتابیس Moz گرفته شده است.
یک اسکرین شات گرافیکی و تمیز از ابزار ماز که سختی (KD)، اعتبار دامنه (DA) و اعتبار صفحه (PA) را برای یک کلمه کلیدی فارسی نشان می دهد.
۲. معیار رقابت (Competition) در ابزار Google Ads Keyword Planner
برخی از متخصصان سئو ترجیح می دهند به سراغ داده های خود گوگل بروند و از معیار رقابت (Competition) در ابزار Google Keyword Planner استفاده کنند.
گوگل این شاخص را بر اساس «تعداد تبلیغ کنندگانی که روی یک کلمه کلیدی خاص تبلیغ داده اند، نسبت به کل کلمات کلیدی در سراسر گوگل» تعریف می کند.
در گزارش های دقیق تر، این معیار معمولاً به صورت عددی اعشاری بین ۰ تا ۱ (با دو رقم اعشار) نمایش داده می شود که در آن عدد ۱ نشان دهنده بیشترین سطح رقابت و دشواری، و ۰ نشان دهنده آسان ترین حالت است (البته در نمای ظاهری ابزار ممکن است آن را با عبارات Low، Medium و High نیز ببینید).
نکته بسیار مهم این است که این ابزار ذاتاً برای تبلیغ دهندگان گوگل ادز (Google Ads) طراحی شده است، نه متخصصان سئو! اما منطق استفاده از آن در سئو این است که کلماتی که رقابت بر سر آن ها در تبلیغات کلیکی (PPC) شدیدتر است، اغلب کلماتی پول ساز و تجاری هستند؛ بنابراین رتبه گیری ارگانیک (سئو) در آن ها نیز به همان نسبت دشوارتر خواهد بود.
۳. معیار هزینه هر کلیک (CPC) در Google Keyword Planner
مشابه معیار رقابت که در بالا به آن اشاره شد، معیار CPC (Cost Per Click یا هزینه به ازای هر کلیک) در کیورد پلنر نیز در درجه اول برای استفاده کنندگان از تبلیغات گوگل ادز در نظر گرفته شده است.
از آنجایی که CPC نشان دهنده میانگین پولی است که کارفرمایان حاضرند بابت هر کلیک به گوگل بپردازند، تا حد زیادی نشان دهنده میزان رقابت پذیری آن کلمه در نتایج ارگانیک (سئو) نیز هست. عددی که در این بخش می بینید، میانگین هزینه هر کلیک است.
چرا برخی متخصصان سئو به این عدد توجه می کنند؟ چون هرچقدر سئو کردن و رسیدن به رتبه اول در یک کلمه کلیدی سخت تر و زمان برتر باشد (و البته سودآوری بالایی داشته باشد)، تمایل کسب وکارها برای پرداخت پول بیشتر جهت دیده شدن سریع از طریق تبلیغات کلیکی بالاتر می رود.
از آنجا که این شاخص یک معیار مالی است، با ارقام دلاری نمایش داده می شود که می تواند از چند سنت تا چندین دلار متغیر باشد، اما برای اکثر کلمات عمومی معمولاً زیر ۱۰ دلار قرار دارد (هرچند در حوزه هایی مثل بیمه، حقوق یا مهاجرت می تواند بسیار بالاتر باشد).
تصویری گرافیکی که نشان می دهد چگونه CPC بالا در تبلیغات گوگل ادز، اغلب به معنای رقابت شدیدتر در نتایج ارگانیک (سئو) برای آن کلمه کلیدی است، زیرا آن کلمه پول ساز است.
۴. تعداد نتایج جستجو (Number Of Search Results)
بسیاری از حرفه ای های سئو، تعداد کل نتایجی که هنگام جستجوی یک کلمه در گوگل نمایش داده می شود (عددی که در بالای صفحه نتایج، زیر نوار جستجو نوشته می شود) را به عنوان معیاری برای سنجش سختی کلمه کلیدی در نظر می گیرند.
منطق پشت این روش ساده است: هرچه صفحات بیشتری برای یک عبارت ایندکس شده باشند، نشان می دهد رقبای بیشتری در حال تلاش برای کسب رتبه در آن حوزه هستند.
اما صرفاً دیدن عدد کلی کافی نیست؛ به همین دلیل متخصصان حرفه ای از اپراتورهای جستجوی گوگل (Search Operators) استفاده می کنند تا این عدد را دقیق تر و واقعی تر کنند. مهم ترین این اپراتورها عبارتند از:
- جستجوی عبارت دقیق با علامت گیومه (” “): وقتی کلمه کلیدی را دقیقاً داخل علامت نقل قول یا گیومه در کادر جستجوی گوگل قرار می دهید، گوگل فقط صفحاتی را نشان می دهد که دقیقاً همان عبارت، با همان ترتیب کلمات در آن ها به کار رفته است. مثال: اگر عبارت
"خرید کفش چرم مردانه"را جستجو کنید، فقط صفحاتی را می بینید که این چهار کلمه دقیقاً به همین ترتیب کنار هم در متن آن ها وجود دارد. - اپراتور جستجوی
intitle:: این دستور به گوگل می گوید فقط نتایجی را نمایش دهد که کلمه کلیدی مورد نظر در تگ عنوان (Title Tag) صفحه وجود داشته باشد. مثال: دستورintitle:سئوفقط صفحاتی را نشان می دهد که کلمه «سئو» در عنوان سئوی آن ها درج شده است.مدل پیشرفته تر این دستور، اپراتورallintitle:است که گوگل را ملزم می کند صفحاتی را نشان دهد که تمام کلمات کلیدی ذکر شده را در عنوان خود دارند. برای مثال، اگر بنویسیدallintitle:آموزش رایگان طراحی سایت، فقط صفحاتی نمایش داده می شوند که هر چهار کلمه «آموزش»، «رایگان»، «طراحی» و «سایت» در تگ عنوان آن ها به کار رفته باشد. - اپراتور جستجوی
inurl:: این دستور به گوگل می گوید فقط صفحاتی را نشان دهد که کلمه کلیدی در آدرس اینترنتی (URL) آن ها وجود دارد. عملکرد آن کاملاً شبیه بهintitleاست، با این تفاوت که به جای عنوان صفحه، آدرس URL را بررسی می کند. (مثال:inurl:seo).
چرا متخصصان سئو از این اپراتورها برای سنجش سختی کلمه استفاده می کنند؟
دلیلش این است که وقتی یک سئوکار یا وبمستر به صورت هدفمند می خواهد روی یک کلمه کلیدی کار کند، در اولین قدم آن عبارت را در عنوان صفحه (Title Tag) و در آدرس صفحه (URL) قرار می دهد (البته در سایت های فارسی زبان که URLها اغلب انگلیسی نوشته می شوند، اپراتور allintitle کاربرد بسیار دقیق تر و محبوب تری نسبت به inurl دارد). بنابراین، با این روش متوجه می شوید چه تعداد رقیب «واقعی و آگاه به سئو» در آن کلمه دارید.
با این حال، استخراج و جمع آوری این اعداد برای فهرست بزرگی از کلمات کلیدی، نیازمند اسکرپ کردن (Scraping) و استخراج انبوه اطلاعات از صفحات گوگل است. اگرچه برخی ابزارهای سئو این کار را به صورت خودکار انجام می دهند، اما اغلب آن ها از اپراتورهای جستجوی دقیق استفاده نمی کنند و صرفاً تعداد کل نتایج عمومی را نشان می دهند.
یک گرافیک از صفحه جستجوی گوگل که نشان می دهد چگونه با استفاده از اپراتور پیشرفته allintitle، تعداد نتایج جستجو برای یک کلمه کلیدی، محدودتر و به رقبای واقعی سئو نزدیک تر می شود.
آیا سختی کلمه کلیدی واقعاً مهم است؟
بله، سختی کلمه کلیدی بدون شک معیار مهمی است. برخی افراد از آن استفاده می کنند تا تصمیم بگیرند کدام کلمات را هدف قرار دهند و کدام کلمات را کلاً کنار بگذارند.
اما یک نکته طلایی را به خاطر بسپارید: در بیشتر موارد، سختی کلمه کلیدی نباید فاکتوری باشد که شما را برای همیشه از هدف قرار دادن یک کلمه منصرف کند!
این شاخص صرفاً ابزاری است که به شما می گوید در کدام کلمات می توانید سریع تر رتبه بگیرید. این موضوع زمانی که می خواهید اولویت بندی کنید که ابتدا کدام صفحات را بهینه سازی نمایید، فوق العاده ارزشمند است؛ به ویژه اگر در ابتدای پروژه به دنبال «پیروزی های سریع» (Quick Wins) و جذب ترافیک اولیه برای سایت خود هستید.
علاوه بر این، سختی کلمه کلیدی معیار بسیار خوبی برای برنامه ریزی زمان، بودجه، تولید محتوا و لینک سازی لازم جهت رقابت در کلمات کلیدی سخت تر در بلندمدت است. گاهی برای غلبه بر کلمات کلیدی دشوار، صرفاً تولید محتوا کافی نیست و شما به یک زیرساخت فنی قدرتمند و طراحی سایت استاندارد و بهینه از نظر سرعت و تجربه کاربری (UX) نیاز دارید تا گوگل شما را به رقبای قدیمی تر ترجیح دهد.
ایجاد تعادل بین حجم جستجو و سختی کلمه: شاخص اثربخشی کلمه کلیدی (KEI)
سختی کلمه کلیدی تنها فاکتور تصمیم گیری برای انتخاب یا رد کردن کلمات نیست. فاکتور بسیار مهم دیگری به نام حجم جستجو (Search Volume) نیز وجود دارد که حتماً خودتان هم با آن سر و کار داشته اید.
اکثر کارشناسان سئو پیش از آنکه به سراغ بررسی سختی کلمه کلیدی بروند، ابتدا حجم جستجوی آن را بررسی می کنند (چون رتبه یک شدن در کلمه ای که هیچ کس آن را جستجو نمی کند، فایده ای ندارد).
برای ایجاد یک تعادل منطقی و سالم بین «حجم جستجو» و «سختی کلمه کلیدی»، می توانید از معیاری به نام شاخص اثربخشی کلمه کلیدی یا KEI (Keyword Effectiveness Index) استفاده کنید.
این شاخص اولین بار توسط سومانترا روی (Sumantra Roi) در اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی معرفی شد و در ابتدا در ابزار WordTracker (یکی از اولین ابزارهای تاریخ برای تحقیق کلمات کلیدی) مورد استفاده قرار گرفت.
فرمول های متنوعی برای محاسبه KEI وجود دارد، اما پایه و اساس آن بسیار ساده است: تقسیم کردن حجم جستجو بر سختی کلمه کلیدی:
KEI = Search Volume / Keyword Difficulty
هرچقدر عدد KEI بالاتر باشد، نشان دهنده بهترین و طلایی ترین کلمات کلیدی برای شماست؛ یعنی کلماتی که بیشترین میزان جستجو را توسط کاربران دارند و در عین حال، کمترین میزان رقابت بر سر آن ها وجود دارد.
یک نمودار ماتریسی ۲x۲ که تعادل بین حجم جستجو (Search Volume) و سختی کلمه کلیدی (Difficulty) را نشان می دهد و نقطه طلایی «حجم بالا، سختی کم» را برای انتخاب کلمات کلیدی KEI بالا مشخص می کند.
خلاصه مقاله
- سختی کلمه کلیدی (KD) اندازه گیری می کند که رتبه گرفتن برای یک عبارت خاص در موتورهای جستجو چقدر آسان یا دشوار است.
- از این معیار می توان برای انتخاب کلمات کلیدی هدف، شناسایی کلمات کلیدی کم رقابت و زودبازده (به اصطلاح میوه های دمِ دست یا Low-hanging fruit) و برنامه ریزی منابع لازم برای کلمات دشوارتر استفاده کرد.
- این شاخص مترادف با رقابت کلمه کلیدی (Keyword Competition) است و عدد آن بسته به اینکه از کدام ابزار تحقیق کلمات کلیدی استفاده می کنید، می تواند متفاوت باشد.
نتیجه گیری
در نهایت، باید به یاد داشته باشید که هیچ ابزار سئویی در دنیا به الگوریتم های هسته مرکزی گوگل دسترسی مستقیم ندارد و تمام اعدادی که به عنوان «سختی کلمه کلیدی» می بینید، تخمین هایی هوشمندانه هستند. به ویژه در وب فارسی، گاهی ابزارهای خارجی ممکن است سختی یک کلمه را به درستی تشخیص ندهند. بنابراین، بهترین رویکرد این است که داده های ابزارها را با بررسی دستی صفحه نتایج گوگل (SERP Analysis)، استفاده از اپراتورهایی مثل allintitle و سنجش شاخص KEI ترکیب کنید.
فراموش نکنید که پیروزی در کلمات کلیدی رقابتی، حاصل ترکیب سه ضلع طلایی است: انتخاب هوشمندانه کلمات کلیدی، طراحی سایت استاندارد و سریع، و اجرای استراتژی سئو و دیجیتال مارکتینگ مستمر. اگر احساس می کنید برای پیدا کردن کلمات کلیدی پول ساز کسب وکارتان و عبور از رقبای سرسخت به یک تیم متخصص در کنار خود نیاز دارید، کارشناسان ما در «دانش وب» آماده اند تا از مرحله طراحی و بهینه سازی سایت تا تدوین استراتژی جامع سئو، مسیر رسیدن به رتبه اول گوگل را برای شما هموار و کوتاه کنند.