آیا می خواهید یک ناوبری (Navigation) بصری و کاربرپسند برای وب سایت کسب وکارتان بسازید اما نمی دانید چگونه؟ در این راهنمای کامل، همراه با مثال ها و بهترین شیوه ها، تمام آنچه نیاز دارید را بررسی می کنیم!
به عنوان یک صاحب کسب وکار، شما به خوبی می دانید که ارائه آنچه مخاطب می خواهد چقدر اهمیت دارد. این موضوع در مورد وب سایت ها نیز کاملاً صدق می کند.
حدود %27 از خریداران آنلاین سبد خرید خود را به دلیل طولانی بودن یا پیچیدگی بیش از حد فرآیند پرداخت (Checkout) رها می کنند. (نکته افزوده برای کاربران ایرانی: در ایران این آمار به دلیل مشکلات درگاه های پرداخت، قطعی اینترنت یا نیاز به ثبت نام های طولانی و دریافت کدهای تایید پیامکی، حتی می تواند بالاتر هم باشد).
کاربران نمی خواهند برای پیدا کردن آنچه نیاز دارند در سایت شما معدن کاوی کنند؛ آن ها می خواهند بلافاصله به طلا برسند!
در این راهنمای ناوبری وب سایت، انواع مختلف ناوبری وب را پوشش می دهیم، مثال هایی از طراحی موثر ارائه می کنیم، بهترین شیوه ها را برجسته می سازیم و شما را در فرآیند ایجاد یک سیستم ناوبری کارآمد راهنمایی می کنیم.
اما پیش از هر چیز، بیایید به اصول اولیه بازگردیم.
ناوبری وب سایت (Website Navigation) چیست؟
ناوبری وب سایت به روشی گفته می شود که کاربران از طریق ساختار و سازماندهی وب سایت، بخش های مختلف آن را پیدا کرده و اقدامات مورد نظر خود را انجام می دهند.
این مفهوم شامل استفاده از منوها، دکمه ها، لینک ها و سایر عناصر طراحی است که به کاربران کمک می کند در صفحات و بخش های مختلف سایت حرکت کنند.
اگرچه ممکن است اصطلاحات «ناوبری وب سایت»، «سفر کاربر»، «نقشه سایت» و «منو» را به جای یکدیگر شنیده باشید، اما آن ها یکی نیستند. بیایید این اصطلاحات را دقیق تر بررسی کنیم!
مفهوم ناوبری وبسایت و مسیردهی آسان سفر کاربر در طراحی رابط کاربری روی لپتاپ.
ناوبری وب سایت در برابر سفر کاربر (User Journey)
ناوبری وب سایت به طراحی و چیدمان منوها، لینک ها و عناصر دیگری اشاره دارد که به کاربران امکان می دهد بین صفحات جابجا شوند و به بخش های مختلف دسترسی پیدا کنند.
اما سفر کاربر، به مسیری اشاره دارد که کاربر در حین تعامل با وب سایت شما طی می کند؛ از اولین بازدید تا تبدیل شدن به مشتری (Conversion).
برای مثال در یک فروشگاه اینترنتی، سفر کاربر شامل پیدا کردن سایت از طریق گوگل، ورود، مرور محصولات، افزودن به سبد خرید و پرداخت است. در همین حال، ناوبری همان ابزارهایی است که به کاربر اجازه می دهد این کارها را انجام دهد.
ناوبری وب سایت در برابر نقشه سایت (Sitemap)
ناوبری شامل عناصری است که بازدیدکنندگان برای حرکت در سایت استفاده می کنند، در حالی که نقشه سایت یک نمایش بصری و ساختاری از کل سیستم ناوبری است. نقشه سایت (معمولاً فایل XML) به گوگل کمک می کند سایت شما را بهتر خزش (Crawl) کند.
ناوبری وب سایت در برابر منو (Menu)
منو یک عنصر ناوبری است که معمولاً به صورت یک لیست یا دراپ داون (کشویی) ظاهر می شود. ناوبری، مفهوم کلی تری است که توسط منو تسهیل می شود.
میز کار طراح تجربه کاربری شامل فلوچارت نقشه سایت و تبلتی با منوی ناوبری، جهت بررسی تفاوت مسیر کاربر و ساختار سایت.
انواع ناوبری وب سایت
ناوبری وب سایت انواع مختلفی دارد که رایج ترین آن ها عبارتند از:
۱. ناوبری سراسری (Global Navigation)
منوی اصلی است که در تمام صفحات سایت تکرار می شود (معمولاً در بالای صفحه). این منو شامل لینک های ضروری مثل صفحه اصلی، درباره ما، تماس با ما و… است.
۲. ناوبری محلی (Local Navigation)
این ناوبری در یک بخش یا صفحه خاص از سایت ظاهر می شود و دسترسی به محتوای مرتبط در همان بخش را فراهم می کند (مانند سایدبار یا فیلترهای سایز در یک صفحه محصول).
۳. ناوبری متنی/مفهومی (Contextual Navigation)
معمولاً درون بدنه متن (Body) قرار دارد و شامل دکمه های اقدام به عمل (CTA) مانند «بعدی»، «بیشتر بخوانید» یا «خرید» است.
نمایش انواع ناوبری وبسایت شامل منوی سراسری (هدر)، ناوبری محلی (سایدبار) و لینکهای متنی در یک رابط کاربری مدرن.
۴. ناوبری ترتیبی (Sequential Navigation)
شبیه ناوبری متنی است اما در پایین صفحات قرار می گیرد؛ مانند دکمه های «قبلی» و «بعدی» یا صفحه بندی (Pagination) در پایین مقالات یک وبلاگ.
۵. ناوبری جستجو (Search Navigation)
همان نوار جستجو است که با وارد کردن کلمات کلیدی، کاربر را مستقیماً به نتایج دلخواه می رساند (معمولاً با آیکون ذره بین نشان داده می شود). (در سایت های فروشگاهی مثل دیجی کالا، جستجوی زنده (Live Search) که با تایپ چند حرف محصول را پیشنهاد می دهد، یک استاندارد ضروری است).
۶. ناوبری وجهی/فیلتردار (Faceted Navigation)
به کاربر اجازه می دهد نتایج جستجو را بر اساس ویژگی های مختلف (مثل برند، قیمت، رنگ، سایز و…) فیلتر کند. این ویژگی برای فروشگاه های بزرگ حیاتی است.
۷. ناوبری خارج از کادر (Off-Canvas Navigation)
منویی است که تا زمانی که کاربر روی آن کلیک نکند، پنهان است (مانند منوهایی که از کنار صفحه به داخل کشیده می شوند). این کار به خلوت نگه داشتن ظاهر سایت کمک می کند.
نمایش ناوبری پیشرفته سایت شامل نوار جستجوی زنده، فیلترهای محصولات و منوی کشویی موبایل روی صفحه تبلت و گوشی.
انواع طراحی ناوبری وب سایت
در اینجا ساختارها و چیدمان های رایج ناوبری را بررسی می کنیم:
۱. ناوبری افقی (Horizontal Navigation)
منو به صورت افقی در بالای صفحه قرار می گیرد. (در سایت های انگلیسی این منوها از چپ به راست (LTR) چیده می شوند، اما در سایت های فارسی باید حتماً راست چین (RTL) طراحی شوند و اولین گزینه مهم در سمت راست قرار گیرد).
۲. ناوبری عمودی (Vertical Navigation)
منو به صورت ستونی در سمت چپ یا راست صفحه قرار می گیرد (سایدبار). برای سایت هایی با لینک های بسیار زیاد مناسب است.
۳. ناوبری بازشو (Dropdown Navigation)
با رفتن موس روی یک گزینه (Hover) یا کلیک روی آن، زیرمنوها به صورت لیستی باز می شوند.
۴. ناوبری همبرگری (Hamburger Navigation)
سه خط افقی روی هم که بیشتر در موبایل استفاده می شود و با کلیک روی آن، منوی اصلی باز می شود.
۵. ناوبری فوتر (Footer Navigation)
در پایین ترین بخش سایت قرار دارد و شامل لینک های مهم، شبکه های اجتماعی، نمادهای اعتماد (مانند اینماد و ساماندهی در ایران) و اطلاعات تماس است.
۶. ناوبری مسیر راهنما (Breadcrumbs Navigation)
مسیری که کاربر طی کرده تا به صفحه فعلی برسد را نشان می دهد (مثلاً: خانه > محصولات > لوازم الکترونیکی > موبایل). این ابزار برای سئو (SEO) بسیار مهم است.
طراحی سهبعدی الگوهای ناوبری وبسایت شامل منوی افقی، همبرگری، سایدبار، مسیر راهنما و فوتر در رابط کاربری.
فرآیند طراحی ناوبری وب سایت
ابتدا باید یک حسابرسی محتوایی انجام دهید و صفحات مشابه را دسته بندی کنید (استفاده از ابزارهایی مثل نوشن یا استیکی نوت ها مفید است).
با سطوح ناوبری (Levels of Navigation) آشنا شوید
صفحات را بر اساس اهمیت طبقه بندی کنید:
- سطح ۱: صفحه اصلی (Home)
- سطح ۲: خدمات، محصولات، وبلاگ، درباره ما
- سطح ۳: خدمت ۱، محصول ۱، موضوع وبلاگ، ماموریت ما
- سطح ۴: ویژگی ها، نمای کلی، نویسنده، دستاوردها
ناوبری وب سایت خود را تست کنید!
مرحله نهایی، آزمایش است تا ایرادات مشخص شود. روش های تست عبارتند از: تست کاربردپذیری (Usability)، تست A/B، مرتب سازی کارت (Card sorting) و تست درختی (Tree testing).
بهترین شیوه های ناوبری وب سایت
یک سفر کاربری گیج کننده می تواند به تجربه دیجیتال شما آسیب برساند. در واقع از مشتریان آنلاین می گویند پس از یک تجربه کاربری بد، دیگر به آن وب سایت بازنمی گردند.
۱. آن را ساده نگه دارید
ناوبری ساده به کاربران اجازه می دهد سریعاً نیاز خود را پیدا کنند. گزینه های بیش از حد کاربر را فراری می دهد.
۲. دیده شدن (Visibility) را در اولویت قرار دهید
از فونت های خوانا، رنگ های متضاد (کنتراست بالا) و هدرهای مشخص استفاده کنید. (در وب سایت های فارسی حتما از فونت های استاندارد وب فارسی مثل ایران سنس یا یکان بخ با سایز مناسب استفاده کنید).
۳. از برچسب های واضح و توصیفی استفاده کنید
کاربر باید قبل از کلیک بداند چه چیزی در انتظار اوست. از کلمات عجیب و غریب استفاده نکنید.
۴. استفاده از دکمه ها را به CTA ها محدود کنید
همه گزینه های منو را تبدیل به دکمه نکنید. دکمه ها (Buttons) را فقط برای اقدامات اصلی مانند «تماس با ما» یا «دریافت مشاوره» نگه دارید تا توجه ها را جلب کند.
۵. ناوبری خود را برای کاربران موبایل بهینه کنید
با توجه به اینکه 58.33% از ترافیک اینترنت از طریق موبایل است، منوها باید برای لمس با انگشت شست (Thumb-friendly) طراحی شوند. (در ایران درصد استفاده از موبایل برای وب گردی و خریدهای اینترنتی بسیار بالاتر از میانگین جهانی است، لذا اولویت دادن به موبایل (Mobile-First) یک الزام مطلق است).
میز کار طراح تجربه کاربری در حال دستهبندی اطلاعات با استیکینوت و بررسی ناوبری وبسایت روی صفحه موبایل.
نتیجه گیری
همانطور که این راهنمای جامع نشان داد، طراحی ناوبری وب سایت دیگر یک انتخاب سلیقه ای نیست، بلکه یک علم و استراتژی حیاتی برای موفقیت دیجیتال است. یک ناوبری ضعیف می تواند به سرعت کاربر را سردرگم، خسته و در نهایت از سایت شما فراری دهد، در حالی که یک سیستم ناوبری هوشمند، ستون فقرات یک تجربه کاربری موفق و لذت بخش است.
موفقیت در این زمینه بر سه اصل کلیدی استوار است:
- سادگی و وضوح: هدف اصلی حذف هرگونه حدس و گمان از ذهن کاربر است. استفاده از برچسب های شفاف، ساختارهای آشنا و محدود کردن گزینه ها، اصطکاک را در سفر کاربر به حداقل می رساند.
- ساختار منطقی: یک ناوبری کارآمد نتیجه یک فرآیند فکری دقیق است که شامل دسته بندی محتوا، تعریف سلسله مراتب واضح و استفاده هوشمندانه از انواع ناوبری (مانند منوی سراسری، فوتر و مسیر راهنما) می شود.
- کاربرمحوری مطلق: در دنیایی که بخش عظیمی از ترافیک از طریق موبایل است، طراحی واکنش گرا و سازگار با لمس انگشت شست، دیگر یک گزینه نیست، بلکه یک ضرورت انکارناپذیر است.
در نهایت، یک سیستم ناوبری بی نقص، مانند یک راهنمای نامرئی و کارآمد عمل می کند که دست کاربر را می گیرد و او را بدون کوچک ترین زحمتی به مقصد نهایی اش — و در نتیجه، به اهداف تجاری شما — می رساند. سرمایه گذاری روی این بخش، سرمایه گذاری مستقیم روی رضایت مشتری و افزایش نرخ تبدیل است.