از مزایا گرفته تا فرآیند وایرفریمینگ و ابزارهای آن؛ در این مقاله کشف کنید که وایرفریم در طراحی وب چیست و چگونه می توانید وایرفریم سایت خودتان را بسازید.
اگر تا به حال به دنبال خدمات طراحی یا بازطراحی وب سایت بوده اید، احتمالاً اصطلاح «وایرفریم» (Wireframe) به گوشتان خورده است.
اما وایرفریم در طراحی وب دقیقاً چیست و چرا در فرآیند طراحی سایت تا این حد اهمیت دارد؟
در این مقاله توضیح خواهیم داد که وایرفریم وب سایت چیست، شامل چه ویژگی هایی می شود و چگونه می تواند فرآیند طراحی وب سایت شما را بهبود ببخشد.
بیایید شروع کنیم!
وایرفریم چیست؟
وایرفریم یک طرح بندی (Layout) پایه و سیاه وسفید است که ساختار یک صفحهٔ وب یا صفحهٔ اپلیکیشن را مشخص می کند. وایرفریم روی معماری سایت تمرکز دارد، اندازه و محل قرارگیری المان های صفحه را تعیین می کند و مسیرهای ارتباطی بین صفحات را شکل می دهد.
وایرفریم پایه و اساس یک طراحی وب اصولی است؛ دقیقاً همان طور که نقشهٔ معماری، عنصر پایه ای در پروژهٔ ساخت یک خانه است. همان گونه که نقشهٔ خانه اندازهٔ هر اتاق را مشخص می کند اما سبک چیدمان و دکوراسیون آن ها را تعیین نمی کند، وایرفریم نیز ساختار پایه ای هر صفحه را بدون درگیر شدن با طراحی بصری (رنگ و گرافیک) ارائه می دهد.
این ابزار به متخصصان طراحی وب (مثل آژانس ها و فریلنسرها) اجازه می دهد تا قبل از شروع فرآیند اصلی طراحی، ایدهٔ اولیهٔ وب سایت را به کارفرما و مشتریان نشان دهند.
در بازار ایران که معمولاً کارفرماها در اواسط پروژه درخواست تغییرات زیادی دارند، داشتن یک وایرفریم تاییدشده توسط کارفرما می تواند به عنوان یک قرارداد بصری عمل کند و از دوباره کاری های سنگین و اختلافات مالی جلوگیری نماید.
تصویر طراح وب در حال بررسی وایرفریم صفحات سایت روی مانیتور و تبلت در فضای کاری مدرن
انواع وایرفریم در طراحی وب
وایرفریم ها بسته به میزان جزئیاتی که دارند، متفاوت هستند. در طراحی وب، سه نوع اصلی وایرفریم وجود دارد:
۱. وایرفریم با دقت پایین (Low-Fidelity Wireframe)
وایرفریم با دقت پایین یا Low-Fi، ساده ترین نوع وایرفریم است. این نوع طرح در اولین مرحله از فرآیند وایرفریمینگ ایجاد می شود و اغلب به جای استفاده از ابزارهای دیجیتال، به صورت دستی روی کاغذ کشیده می شود (اسکچ).
این وایرفریم مانند اسکلت یک وب سایت است؛ بسیار مینیمال و کاملاً خالی از المان های طراحی. هدف از این نوع وایرفریم، بررسی مسیر حرکت کاربر (User Flow) و تعریف سلسله مراتب و ساختار صفحات است.
این در واقع یک طرح اولیه و خام از وب سایت است که طراحان در مراحل بعدی روی آن کار کرده و آن را توسعه می دهند.
۲. وایرفریم با دقت متوسط (Mid-Fidelity Wireframe)
وایرفریم با دقت متوسط یا Mid-Fi، پالایش شده تر و دقیق تر از نسخهٔ قبلی است. تمرکز اصلی آن روی عملکرد (Functionality) است، ساختار صفحه را بیشتر توسعه می دهد و به طراحی نهایی رابط کاربری (UI) بسیار نزدیک تر است.
این وایرفریم ها معمولاً ادامهٔ مسیر وایرفریم های دستی هستند، اما در بسیاری از پروژه ها می توانند اولین قدم در فرآیند طراحی باشند.
این نوع طرح ها را هم می توان دستی کشید، اما معمولاً از ابزارهای دیجیتالی مانند فیگما (Figma) برای ساخت آن ها استفاده می شود.
۳. وایرفریم با دقت بالا (High-Fidelity Wireframe)
وایرفریم با دقت بالا یا High-Fi، نزدیک ترین نسخه به ظاهر نهایی رابط کاربری (UI) است که پس از پایان پروژه خواهید دید. در مقایسه با دو نوع قبلی، این مدل روی کاربردپذیری تمرکز دارد و اجزای وب سایت را با جزئیات بسیار بیشتری نشان می دهد.
در یک وایرفریم با دقت بالا، طراحان اجزای رابط کاربری مانند متن ها (Copy)، تصاویر، فونت ها، رنگ ها، پس زمینه ها، دکمه ها و تمام المان های دیگری که در محصول نهایی وجود خواهد داشت را به طور دقیق مشخص می کنند.
به وایرفریم با دقت بالا، اغلب «پروتوتایپ» (Prototype) یا نمونهٔ اولیهٔ تعاملی نیز گفته می شود.
در پروژه های فارسی، در مرحلهٔ High-Fidelity بسیار مهم است که از متون واقعی فارسی به جای متون بی معنی (لورم ایپسوم) استفاده شود تا مشکلاتی مانند به هم ریختگی به دلیل راست چین بودن (RTL) زبان فارسی و طولانی تر بودن کلمات فارسی نسبت به انگلیسی، زودتر شناسایی شود.
نمایی از فرآیند وایرفریمینگ وب سایت با مقایسه Low-Fi، Mid-Fi و High-Fi در فضای کاری مدرن
وایرفریم چه زمانی ساخته می شود؟
وایرفریمینگ معمولاً در همان ابتدای پروژهٔ طراحی وب انجام می شود. در این مرحله، طراحان نیازمندی های پروژه را تعریف می کنند، به تبادل ایده می پردازند و قبل از ورود جدی به فاز طراحی گرافیکی، ابعاد و گستردگی پروژه را آزمایش می کنند.
وایرفریم به عنوان نقطهٔ پرشی برای مرحلهٔ بعدی پروژه (یعنی توسعه و برنامه نویسی سایت) عمل می کند.
یک وایرفریم شامل چه مواردی است؟
المان هایی که در یک وایرفریم گنجانده می شوند به نوع آن (دقت پایین، متوسط یا بالا) بستگی دارد. با این حال، عناصری که معمولاً در هر وایرفریمی پیدا می شوند عبارتند از:
- صفحات (Pages)
- هدرها یا سربرگ ها (Headers)
- لوگوها
- فیلدهای جستجو
- دکمه های اشتراک گذاری
- متن های نگهدارنده (Lorem Ipsum)
وایرفریم های با دقت بالا مواردی چون سیستم های ناوبری (منوها)، اطلاعات تماس و فوترها را نیز شامل می شوند.
یک وایرفریم طراحی وب معمولاً فاقد موارد زیر است:
- پالت رنگی
- تایپوگرافی (فونت ها)
- تصاویر واقعی
با این وجود، هرچند تایپوگرافی و تصاویر جزء وایرفریم های اولیه نیستند، اما در برخی از وایرفریم های با دقت بالا، طراحان ممکن است اندازهٔ متن ها و همچنین سایه زنی ها را آزمایش کنند. از آنجا که وایرفریم ها سیاه وسفید هستند، طراحان برای نشان دادن رنگ های تیره تر یا روشن تر، از طیف های مختلف رنگ خاکستری استفاده می کنند.
ساختار پایه ای یک وایرفریم وب سایت شامل هدر، جایگاه تصاویر و متون نگهدارنده در طیف رنگ های خاکستری
وایرفریمینگ چگونه فرآیند طراحی سایت را بهبود می بخشد؟
هرچند مرحلهٔ وایرفریمینگ در ابتدا به صرف زمان و تلاش بیشتری نیاز دارد، اما فرآیند طراحی وب سایت را از چندین جهت بهبود می بخشد:
۱. به تمام افراد درگیر کمک می کند تا وب سایت را تجسم کنند
وایرفریم اولین قدم برای تبدیل یک ایدهٔ انتزاعی به چیزی ملموس و قابل مشاهده است. این طرح، کل معماری سایت را به صورت بصری نمایش می دهد.
وقتی ایده های انتزاعی در قالب یک وایرفریم روی کاغذ (یا صفحه نمایش) می آیند، تمام افراد درگیر در پروژه می توانند نظرات خود را به راحتی بیان کنند و مطمئن شوند که همه در یک مسیر قرار دارند. کارفرما می تواند وایرفریم ارائه شده را تایید یا رد کند تا طراحان بر اساس آن تغییرات را اعمال کنند.
۲. ویژگی ها و امکانات وب سایت را شفاف می کند
یکی از بزرگترین مزایای وایرفریمینگ این است که قبل از شروع کدنویسی یا طراحی، امکانات سایت را روشن می سازد. به جای استفاده از اصطلاحات پیچیدهٔ فنی برای توضیح دادن امکانات سایت، یک وایرفریم به طراحان کمک می کند تا عملکردها را به صورت بصری نشان داده و هدفشان را منتقل کنند.
۳. تمرکز پروژه را روی تجربه کاربری (UX) نگه می دارد
یک رابط کاربری که به خوبی طراحی شده باشد، تجربه کاربری (UX) را بهبود می بخشد که نتیجهٔ آن افزایش نرخ تبدیل (Conversions) است. از سوی دیگر، یک UX ضعیف می تواند منجر به نرخ پرش (Bounce Rate) بالا شود، زیرا کاربران سایت هایی را که کاربرپسند نیستند به سرعت ترک می کنند.
وایرفریم با دقت ساخته شده کمک می کند تا تجربه کاربری در صدر اولویت ها باقی بماند. وقتی طراحان یک نمونه اولیه (پروتوتایپ) می سازند، آن را با کاربران واقعی تست می کنند تا بازخورد بگیرند و نیازهای مخاطب را بهتر درک کنند.
نمایی از فرآیند وایرفریمینگ وب سایت با تمرکز بر ساختار صفحات و امکانات سایت
۴. اعمال تغییرات را بسیار آسان تر می کند
ساخت وایرفریم به شما کمک می کند تا ایرادات و نقص ها را قبل از اینکه زمان و انرژی زیادی صرف طراحی رنگی و گرافیکی صفحات شود، برطرف کنید. پیدا کردن ایرادات (مثل ناوبری ضعیف) و اصلاح آن ها در مراحل پایانی پروژه، بسیار زمان بر و پرهزینه است.
۵. به بهینه سازی ناوبری (Navigation) کمک می کند
وایرفریم سایت شبیه به یک اجرای آزمایشی است. این طرح به شما کمک می کند سفر کاربر را تجسم کنید و ببینید پیدا کردن محتوا و صفحات مورد نیاز چقدر برای او آسان است.
۶. در زمان صرفه جویی می کند
وایرفریمینگ در سراسر فرآیند توسعه پروژه باعث صرفه جویی در زمان می شود. وقتی بازخوردهای خود را در مراحل اولیه ارائه می دهید، تیم طراحی زمان کمتری را برای بازطراحی های اساسی در آینده تلف خواهد کرد.
۷. باعث صرفه جویی در هزینه ها می شود
شاید بپرسید چگونه؟ با اطمینان از اینکه همهٔ اعضای تیم (و کارفرما) در یک صفحه هستند و به ویرایش های کمتری نیاز است. این یعنی بحث و جدل های طولانی سر طراحی کم می شود و در نتیجه ساعات کاری اضافه تر و هزینه های تغییرات سنگین کاهش می یابد.
تصویر طراح رابط کاربری در حال بررسی وایرفریم سیاه وسفید وب سایت با عناصر پایه مانند هدر، منو، کادر جستجو، دکمه ها و فوتر
چه ابزارهایی برای طراحی وایرفریم استفاده می شوند؟
برای ساخت وایرفریم تنها به یک قلم و کاغذ نیاز دارید، اما ابزارهای دیجیتال متنوعی نیز برای این منظور در دسترس هستند. استفاده از این ابزارها نتیجه ای تمیزتر و حرفه ای تر به همراه دارد و امکان همکاری تیمی را فراهم می کند.
محبوب ترین ابزارها عبارتند از:
۱. فیگما (Figma)
پلتفرم محبوب بسیاری از تیم های طراحی، فیگما است که قالب های آمادهٔ وایرفریم با قابلیت شخصی سازی ارائه می دهد.
این ابزار امکان همکاری آسان را فراهم می کند؛ طراحان می توانند تنها با ارسال یک لینک، وایرفریم را با سایر اعضای تیم یا کارفرما به اشتراک بگذارند تا بقیه بتوانند کامنت بگذارند و بازخورد دهند. (در ایران، فیگما بی رقیب ترین ابزار است و با وجود برخی محدودیت های تحریمی که با DNS حل می شود، انتخاب اول ۹۹٪ تیم های طراحی ایرانی به شمار می رود).
۲. اسکچ (Sketch)
اسکچ پلتفرمی است که فرآیند طراحی مشترک را برای طراحان تسهیل می کند. این ابزار با داشتن ابزارهای ترسیم و قالب های آماده، وایرفریمینگ را بسیار ساده کرده و از هر سه نوع وایرفریم (دقت پایین، متوسط و بالا) پشتیبانی می کند.
۳. ادوبی ایکس دی (Adobe XD)
ادوبی ایکس دی یک ابزار طراحی است که فرآیند ساخت وایرفریم را بسیار روان می کند. این نرم افزار ابزارهای ساده ای برای ساخت فلوچارت، نقشه سایت و همکاری تیمی دارد و بیشترین هماهنگی را با سایر نرم افزارهای شرکت ادوبی مثل فتوشاپ و ایلاستریتور ارائه می دهد.
تصویر ابزارهای طراحی وایرفریم سایت در فضای کاری مدرن طراح رابط کاربری
نتیجه گیری
وایرفریم یک مرحلهٔ بسیار مهم در فرآیند طراحی وب است که پیش نمایشی از ظاهر آیندهٔ وب سایت شما را نشان می دهد. وایرفریم ها به سه دستهٔ دقت پایین، دقت متوسط و دقت بالا تقسیم می شوند.
استفاده از وایرفریم به شما و تیم طراحیتان کمک می کند تا:
- وب سایت را پیش از ساخت تجسم کنید.
- امکانات سایت را شفاف سازی کنید.
- روی تجربه کاربری تمرکز داشته باشید.
- تغییرات را راحت تر و ارزان تر اعمال کنید.
- ساختار منوها را بهبود ببخشید.
- در زمان و هزینهٔ پروژه صرفه جویی کنید.
اگر قصد دارید یک سایت حرفه ای برای کسب وکارتان در ایران راه اندازی کنید، حتماً از شرکت یا فریلنسر خود بخواهید که پیش از شروع طراحی نهایی، یک وایرفریم (حداقل در سطح متوسط) به شما ارائه دهد. این کار شما را از سوءتفاهم های رایج در بازار کار ایران نجات خواهد داد و تضمین می کند پولی که پرداخت می کنید، دقیقاً صرف ساخت سایتی می شود که در ذهن داشته اید.