در دنیای پرشتاب سئو و دیجیتال مارکتینگ، تغییرات موتورهای جستجو همیشه زیر ذره بین قرار دارند. اخیراً یک مقاله پژوهشی از دانشگاه واشنگتن منتشر شده که نتایج قابل تأملی درباره تاثیر قابلیت AI Overviews (خلاصه های هوش مصنوعی) گوگل بر ترافیک ورودی وب سایت ها ارائه می دهد. طبق این مطالعه، این قابلیت باعث کاهش حدود ۵ درصدی ارجاعات (Referrals) جستجوی گوگل به ویکی پدیا شده است؛ هرچند گوگل در مورد این متریک تردیدهایی دارد.
ویکی پدیا؛ یک آزمایشگاه بزرگ برای سنجش ترافیک
بنیاد ویکی مدیا به صورت ماهانه داده های کلیک استریم (Clickstream) را در سطح مقالات برای زبان های مختلف منتشر می کند. این داده ها به محققان اجازه می دهد تا رفتارهای جستجو را تحلیل کنند. محققان این مقاله، «مهرزاد خسروی» و «هما یگاناراسیما»، با مقایسه نسخه انگلیسی ویکی پدیا (که تحت تأثیر AI Overviews بوده) با نسخه های آلمانی و فرانسوی (که در آن دوره تحت تأثیر این قابلیت نبوده اند)، توانستند تأثیر این تغییر را بر ترافیک ارگانیک بسنجند.
این مطالعه که بازه زمانی دسامبر ۲۰۲۳ تا دسامبر ۲۰۲۴ را پوشش می دهد، نشان می دهد که دسترسی پیش فرض به AI Overviews باعث کاهش ۵.۴۵ درصدی ارجاعات از آلمان و ۴.۸۲ درصدی از فرانسه نسبت به نسخه انگلیسی شده است. این یعنی به طور تقریبی ماهانه ۱۰۰ میلیون کلیک کمتر به سمت ویکی پدیا سرازیر شده است!
چرا این نتایج مهم هستند؟
اگر شما صاحب یک کسب وکار آنلاین هستید، احتمالاً نگرانید که آیا هوش مصنوعی سایت شما را «بلعیده است»؟ نکته کلیدی اینجاست که این تحقیق بر «ارجاعات مستقیم از موتور جستجو» تمرکز دارد. این یعنی کاربر به جای کلیک بر روی لینک مقاله و ورود به سایت، پاسخ خود را مستقیماً در پنل AI Overviews گوگل دریافت کرده و نیاز به ورود به سایت نداشته است.
در دانش وب، ما همواره به مشتریان خود گوشزد می کنیم که در عصر هوش مصنوعی، استراتژی های سنتی سئو کافی نیستند. برای اینکه سایت شما در این اکوسیستم جدید همچنان ترافیک خود را حفظ کند، باید به سمت تولید محتوای برند محور و تخصصی حرکت کنید که هوش مصنوعی قادر به جایگزینی کامل آن نباشد.
محدودیت های این آزمایش
گوگل معتقد است که این متریک ها نمی توانند به طور دقیق تأثیر این قابلیت را ایزوله کنند. علاوه بر این:
- این مطالعه فقط به «ارجاعات جستجو» پرداخته و کل ترافیک ویکی پدیا را شامل نمی شود.
- ویکی پدیا یک سایت مرجع است؛ بنابراین تاثیر هوش مصنوعی بر سایت های خبری یا فروشگاهی ممکن است متفاوت باشد.
- بنیاد ویکی مدیا اعلام کرده که کاهش کلی ترافیک انسانی در سال ۲۰۲۵، بخشی به دلیل حضور هوش مصنوعی و بخشی به دلیل تغییرات در الگوریتم های تشخیص ربات بوده است.
این تصویر به صورت مفهومی نشان می دهد که چگونه ورودیِ کاربران واقعی از طریق جستجو کاهش یافته (سمت چپ)، اما در مقابل، پهنای باند مصرفی توسط ربات ها برای آموزش هوش مصنوعی به شدت افزایش یافته است (سمت راست).
تقابل ربات ها و کاربران واقعی
جالب است بدانید که در سال ۲۰۲۵، پهنای باند مصرفی ویکی مدیا برای دانلود تصاویر و فایل ها ۵۰ درصد افزایش یافته که بخش بزرگی از آن توسط ربات های خزشگر برای آموزش مدل های هوش مصنوعی (AI Training) استفاده شده است. این یعنی در حالی که ورودی «کاربر واقعی» از طریق جستجو کاهش یافته، «دسترسی ماشینی» به محتوا به شدت بالا رفته است.
راهکار چیست؟ «دانش وب» در کنار شماست
ویکی پدیا برای مدیریت این وضعیت، از سرویس «Wikimedia Enterprise» استفاده کرده است؛ یک سرویس پولی که دسترسی باکیفیت و ساختاریافته به داده ها را برای شرکت های تکنولوژی فراهم می کند. اما برای یک سایت معمولی چه باید کرد؟
۱. بهینه سازی برای پاسخ گویی: محتوای خود را طوری ساختاردهی کنید که بخشی از پاسخ AI Overviews باشید (ارائه پاسخ های کوتاه، دقیق و داده محور).
۲. تمرکز بر برند: وقتی کاربر برند شما را بشناسد، حتی با وجود هوش مصنوعی، برای خواندن تحلیل های تخصصی به سایت شما سر می زند.
۳. خدمات فنی حرفه ای: از سرعت سایت گرفته تا بهبود زیرساخت های خزش (Crawling)، متخصصان دانش وب به شما کمک می کنند تا سایت خود را به مرجعی تبدیل کنید که حتی ربات های هوش مصنوعی نیز مجبور به استناد به آن باشند.
نتیجه گیری
ظهور AI Overviews در دنیای جستجو یک تغییر پارادایم است. اگرچه آمارهای فعلی حاکی از کاهش اندک ترافیک ارگانیک برای سایت های مرجع است، اما این زنگ خطری است برای تمام کسب وکارهایی که صرفاً به ترافیک ورودیِ سنتی تکیه کرده اند. برای بقا در این اکوسیستم، باید «اعتبار سایت» (Authority) و «تجربه کاربری» را به سطحی برسانید که برای کاربر، مراجعه مستقیم به سایت شما بسیار ارزشمندتر از خواندن یک خلاصه ماشینی باشد. ما در دانش وب با بهره گیری از دانش روز سئو و دیجیتال مارکتینگ، آماده ایم تا این گذار را برای سایت شما به یک فرصت رقابتی تبدیل کنیم.