داده های مؤسسه Similarweb نشان می دهد که ۹۵ درصد از کاربران ابزار ChatGPT همچنان از گوگل نیز استفاده می کنند. با این حال، تحقیقات دیگر حاکی از کاهش تعداد جستجوها و افت کلیک ها است. اما چگونه این دو موضوع می توانند همزمان حقیقت داشته باشند؟
بیشتر کاربران چت جی پی تی، همچنان به گوگل سر می زنند. گزارش Similarweb نشان می دهد که سهم هم پوشانی کاربران ChatGPT که در مخاطبان گوگل نیز حضور دارند، در سپتامبر ۲۰۲۵ حدود ۹۵ درصد بوده و این نرخ تا می ۲۰۲۶ همچنان روی ۹۵ درصد ثابت مانده است؛ آن هم در شرایطی که بازدید از پلتفرم های هوش مصنوعی مولد با رشد ۷۰ درصدی نسبت به سال قبل مواجه بوده است. Similarweb این آمار را این گونه تفسیر می کند که هوش مصنوعی در حال «اضافه شدن» به چرخه جستجو است، نه اینکه جایگزین آن شود. گرگ جاربو (Greg Jarboe) نیز در بررسی ماه جولای SEJ بر این موضوع تأکید کرد.
از سوی دیگر، مطالعه ای از دانشگاه بوکونی (Bocconi) نشان می دهد که کوئری های (عبارات) جستجوی سنتی در میان خانواده هایی که به جستجوی ChatGPT (ChatGPT Search) دسترسی پیدا کرده اند، با افت ۹.۴ درصدی مواجه شده است و هرچه زمان بیشتری از این دسترسی می گذرد، این شکاف عمیق تر می شود.
هر دوی این آمارها می توانند درست باشند؛ زیرا شاخص «هم پوشانی مخاطبان»، تعداد افراد را می شمارد، در حالی که مطالعه دانشگاه بوکونی تعداد جستجوهای انجام شده در هر خانوار را بررسی می کند. بنابراین، «استفاده همزمان از هر دو ابزار» لزوماً به معنای ثابت ماندن «فرکانس و تعداد جستجوها» نیست.
در دنیای دیجیتال مارکتینگ امروز، درک تفاوت میان «حضور کاربر» و «تعامل کاربر» حیاتی است. تحقیقات امسال به وضوح نشان می دهد که این دو معیار مسیرهای متفاوتی را طی می کنند. همچنین معیار سومی به نام «کلیک ها» وجود دارد که حتی در صورت ثابت ماندن تعداد افراد و جستجوها، می تواند کاهش یابد. یک متخصص سئو که از او پرسیده می شود «چرا با وجود اینکه کسی گوگل را ترک نکرده، ورودی سایت ما کاهش یافته است؟»، دقیقاً در مرکز همین پارادوکس قرار گرفته است.
استفاده از گوگل، معیار ساده ای برای اندازه گیری است
شاخص هم پوشانی به ما کمک می کند تا بفهمیم آیا افراد یکسانی در یک بازه زمانی مشخص در دو جامعه آماری متفاوت حضور داشته اند یا خیر. به عنوان مثال، کسی که در طول یک ماه حتی یک بار از گوگل برای جستجو استفاده کند، در دسته «کاربران گوگل» قرار می گیرد. این شخص ممکن است بخش عمده ای از فرآیند تحقیق خود را به ChatGPT منتقل کرده باشد، اما همچنان برای پیدا کردن آدرس روی نقشه، ورود به سایت ها (Login) یا پیدا کردن ساعت کاری یک فروشگاه از گوگل استفاده کند.
پست آگوست Similarweb در خصوص این گزارش توضیح می دهد که معیار هم پوشانی صرفاً بررسی می کند که آیا افراد در هر دو پلتفرم حضور دارند یا خیر، و رفتار آن ها در یک جلسه جستجوی واحد را تحلیل نمی کند. این یعنی یک فرد می تواند همچنان کاربر گوگل باقی بماند، در حالی که سهم فزاینده ای از انواع خاصی از سوالات خود را از ChatGPT می پرسد.
همچنین، این گزارش استفاده از APIها، برنامه های دسکتاپ و ویژگی های هوش مصنوعی درون برنامه ای را در نظر نگرفته است؛ مواردی که به گفته Similarweb، بیشتر مستعد جایگزینی با جستجوی سنتی هستند. به عنوان مثال، توسعه دهنده ای که از API استفاده می کند یا فردی که تمام کارهایش را از طریق نسخه دسکتاپ چت جی پی تی انجام می دهد، در این آمار لحاظ نشده اند. از طرفی، نظرسنجی موسسه تحقیقاتی Pew از ۵۱۱۹ فرد بالغ آمریکایی نشان داد که ۴۹٪ افراد حداقل یک بار از چت بات ها استفاده کرده اند، ۴۲٪ برای یافتن اطلاعات به آن ها مراجعه می کنند و ۶۰٪ خلاصه های هوش مصنوعی در بالای نتایج جستجو را می خوانند.
تصویری از یک کاربر در مقابل دو مانیتور؛ یکی در حال جستجوی مکانی در گوگل مپ و دیگری در حال پرسیدن سوالی پیچیده از ChatGPT. این تصویر نشان می دهد که کاربران برای نیازهای مختلف از ابزارهای متفاوت استفاده می کنند.
کاربران همان کاربرانند، اما جستجوها کمتر شده است
مقاله دانشگاه بوکونی به بررسی تغییر رفتار جستجو پس از دسترسی خانواده ها به جستجوی چت جی پی تی می پردازد. این مطالعه با استفاده از داده های جریان کلیک (Clickstream) دسکتاپ کاربران آمریکایی از اکتبر ۲۰۲۴ تا جولای ۲۰۲۵، نشان می دهد که به طور متوسط، خانواده ها پس از دسترسی به این ابزار، جستجوهای سنتی خود را ۳.۱۴ بار در هفته کاهش داده اند (حدود ۹.۴٪ کمتر از میانگین قبل از دسترسی). این کاهش در طول زمان بیشتر شده و پس از ۲۰ هفته به ۱۷ درصد رسیده است.
بیشترین افت ورودی جستجو مربوط به دسته بندی های «اطلاعاتی» بوده است:
- ارجاع به سایت های آکادمیک: ۳۲.۸٪ کاهش
- سایت های مرجع (مانند ویکی پدیا): ۲۶.۵٪ کاهش
- سایت های توسعه دهندگان (تکنیکال): ۱۵.۱٪ کاهش
- سایت های خبری: ۱۳.۴٪ کاهش
در مقابل، ورودی جستجو برای فروشگاه های اینترنتی (مارکت پلیس ها) و سایت های سرگرمی تقریباً هیچ تغییری نکرده است.
عبور از تله ی محتوا: استراتژی تراکنشی در عصر هوش مصنوعی
این آمار دقیقاً همان نقطه ای است که استراتژی های مدرن طراحی سایت و سئو باید تغییر کند. داده ها نشان می دهند که سایت های خدماتی و فروشگاهی کمتر تحت تأثیر افت ترافیک قرار گرفته اند، در حالی که سایت های صرفاً محتوایی آسیب دیده اند. ما در دانش وب با درک این تغییر رفتار، در پروژه های سئو تمرکز خود را بر روی کلمات کلیدی تراکنشی (Transactional) و ایجاد ارزش افزوده واقعی برای کاربر قرار می دهیم تا مشتریانمان در برابر موج هوش مصنوعی مصون بمانند.
تحقیقات دیگر: جستجو و هوش مصنوعی در کنار هم
در یک مقاله کاری دیگر که در پلتفرم SSRN منتشر شد، محققان دریافتند کاربرانی که از چت بات ها استفاده می کنند، پس از آن از وب سایت های بیشتری بازدید می کنند. استفاده از مدل های زبانی بزرگ (LLM) با افزایش مستمر بازدیدهای هفتگی از وب سایت های مختلف و یک جهش موقت در جستجوی سنتی همراه بود. داده های یک مطالعه میدانی در سال ۲۰۲۵ روی ۳۰۸ کاربر مرورگر کروم نیز نشان داد جلساتی که در آن ها همزمان از LLM و موتور جستجو استفاده شده بود، طولانی تر بوده و وب سایت های بیشتری را درگیر کرده است.
یک نمودار گرافیکی که نشان می دهد چگونه با وجود ثابت ماندن تعداد کاربران (حضور)، میزان تعامل و کلیک های آن ها در صفحات سنتی جستجو کاهش می یابد. این چالش اصلی سئو در عصر هوش مصنوعی است.
حالت هوش مصنوعی می تواند جایگزین صفحه نتایج شود، بدون حذف گوگل!
آمار و ارقام گوگل، مقایسه جداگانه گوگل و هوش مصنوعی را دشوار می کند. ساندار پیچای (مدیرعامل گوگل) اعلام کرده است که قابلیت AI Overviews (خلاصه های هوش مصنوعی) بیش از ۲.۵ میلیارد کاربر فعال ماهانه دارد. پیچای دیدگاه شرکت را این گونه خلاصه کرد: «وقتی مردم از ویژگی های مبتنی بر هوش مصنوعی ما در جستجو استفاده می کنند، بیشتر به جستجو می پردازند.»
وقتی کاربران با هوش مصنوعی گوگل درگیر می شوند، در واقع کاربر هر دو پلتفرم هستند و ممکن است دیگر هرگز صفحه سنتی نتایج جستجو (لیست لینک های آبی) را نبینند. در یک آزمایش میدانی روی ۱۱۰۰ کاربر آمریکایی که جستجوهایشان به صورت اجباری به حالت هوش مصنوعی (AI Mode) هدایت شد، نتایج قابل توجهی به دست آمد:
- ۱۸.۸ درصد کاهش در نرخ کلیک (CTR) به سایت های خارجی.
- کاهش ورودی به سایت های خبری (۱۲.۵ درصد)، ردیت (۲۱.۲ درصد) و ویکی پدیا (۹.۹ درصد).
- جالب اینجاست که تمایل شرکت کنندگان برای استفاده از موتورهای جایگزین مثل بینگ یا داک داک گو ۱۱.۲ درصد افزایش یافت، اما میزان اعتماد و رضایت آن ها افت کرد.
چرا این موضوع برای کسب وکارها اهمیت دارد؟
یک وب سایت می تواند ایمپرشن (میزان دیده شدن در نتایج گوگل) خود را حفظ کند، اما ترافیک ورودی و کلیک آن به شدت کاهش یابد. آژانس های دیجیتال مارکتینگ مدام با مشتریانی مواجه می شوند که با استناد به تیتر اخبار می گویند «۹۵٪ مردم هنوز در گوگل هستند»، اما این عدد تعداد جستجوهای منجر به کلیک را پنهان می کند.
وقتی کاربری از ChatGPT یک پیشنهاد برای خرید محصول می گیرد و سپس نام آن برند را در گوگل جستجو می کند، این موضوع در سرچ کنسول شما به عنوان یک ترافیک ارگانیک ثبت می شود. اما هیچ راه ساده ای وجود ندارد که بفهمید منبع اصلی این کاربر چت جی پی تی بوده است! این یک چالش بزرگ برای تیم های مارکتینگ است.
دقیقاً به همین دلیل است که امروزه برندسازی قدرتمند از هر زمان دیگری مهم تر است. اگر هوش مصنوعی برند شما را نشناسد، شما را به کاربران پیشنهاد نمی دهد. در دپارتمان دیجیتال مارکتینگ دانش وب، استراتژی های ما تنها به رتبه گیری در یک کلمه خاص محدود نمی شود؛ ما با اجرای کمپین های روابط عمومی دیجیتال و سئوی برند، کاری می کنیم که هوش مصنوعی، کسب وکار شما را به عنوان پاسخ نهایی به کاربران معرفی کند و جستجوی نام برند (Branded Search) شما افزایش یابد.
تصویری که در آن یک هوش مصنوعی (مثل Gemini) در پاسخ به سوال کاربر، یک برند خاص را که دارای روابط عمومی دیجیتال قوی است، به عنوان بهترین گزینه پیشنهاد می دهد. این تصویر اهمیت سئوی برند را برجسته می کند.
نتیجه گیری
هیچ یک از داده های موجود نمی توانند رفتار دقیق و فردی یک کاربر را به صورت همزمان در گوگل، ChatGPT و جمینای به طور بلندمدت رهگیری کنند. گوگل هنوز داده های سطح کاربری خود را برای تایید ادعاهایش مبنی بر «افزایش حجم جستجو» منتشر نکرده است و مشخص نیست دقیقاً چه نوع کوئری هایی در حال رشد هستند و چه نوع جستجوهایی به طور کامل به هوش مصنوعی واگذار شده اند.
گوگل در حال آزمایش نمایش تبلیغات در نتایج تولیدشده توسط هوش مصنوعی (AI Mode) با استفاده از مدل جمینای است. با ورود تبلیغات به این بخش، قطعاً شاخص های کلیک و رضایت کاربران مجدداً دستخوش تغییر خواهد شد. در جلسه گزارش درآمدهای آتی آلفابت، باید با دقت گوش داد که آیا گوگل بالاخره خط پایه و مبنای دقیقی برای ادعای رشد جستجوهای خود ارائه می دهد یا خیر.